اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

در روزهای بیست و ششم و بیست و هفتم ماه جاری میلادی دومین جشنواره بین المللی فیلم های افغانستان در لندن برگزار گردید. این جشنواره به هدف به نمایش گذاشتن فیلم های سینمای افغانستان به مخاطبانش و جلب توجه آنها به سینمای افغانستان برگزار شده است، در این جشنواره ۱۸ فیلم کوتاه و نیمه بلند شرکت داشته است. این جشنواره برای اولین بار سال قبل در لندن برگزار شده بود.

هرچند چندی قبل جشنواره بین المللی فیلم زنان در کابل برگزار گردید، اما چند سالی است که چالش های امنیتی و اقتصادی برگزاری جشنواره های سینمای و هنری را در داخل کشور کم رونق کرده است و بسیاری از سینماگران و هنرمندان جوان را نیز مهاجر نموده. هنرمندان مهاجر درعالم مهاجرت نیز تلاش دارند تا سینمای افغانستان را سرپا نگهدارند. علاوه بر جشنواره  بین المللی فیلم های افغانستان در لندن، جشنواره ی مشابهی از سوی مهاجرین افغانستان در سویدن نیز برگزار می گردد و فیلم های ساخته شده توسط کارگردانان افغانستان را به نمایش می گذارد.

با وجود تلاش های مستقل برای احیای سینمای افغانستان، اکنون سینمای کشور در روزگار بدی بسر می برد و احتمالا نفس های آخرش را می کشد، سینمای افغانستان در عمر نه چندان طولانی اش، با چالش های فراوانی روبروشد، چالشهای که مانع رشد و پیشرفت سینما به عنوان یک هنر و یک صنعت گردید. در ذیل نگاهی انداخته می شود به چالش های عمده ی سینمای افغانستان.

اقتصاد سینما

یکی از بزرگترین مشکلات سینمای افغانستان، مشکل اقتصادی است. نه دولت روی سینما و صنعت فیلم سرمایه گزاری کرده است و نه بخش خصوصی، به همین خاطر سینمای افغانستان نتوانسته است دارای یک چرخه ی اقتصادی گردد. سینما در حال حاضر بیش از اینکه هنر باشد، یک صنعت پول آور قدرتمند است که بازارهای اقتصادی را تسخیر کرده است. شرکت های بزرگ سینمای جهان، دارای سالن های سینمایی متعدد در شهرهای مختلف دنیا هستند و فیلم های تولید شده ی شان را در سینماهای زنجیره ی شان به نمایش میگذارند و چندین برابر از  سرمایه تولید یک فیلم، سود اقتصادی می برند.

برای اینکه سینما بتواند ادامه حیات بدهد، پول و سرمایه لازم است و مسلما این سرمایه باید داخل چرخه ی اقتصادی گردد تا بازدهی و سود داشته باشد. این چرخه ی اقتصادی در سینمای افغانستان به دلیل چندین دهه جنگ پا نگرفت. گفته می شود که پیش از جنگ های داخلی در سراسر کشور ۴۵ سالن سینما فعال بوده است و برای مخاطبان فیلم نمایش می داده است، تنها در شهر کابل ۲۳ سینما فعالیت داشته، اما اکنون بسیاری از این سینماها یا تخریب گردیده است و یا اینکه فعالیت نمی کنند و مکان های برای فعالیت های غیر سینمایی شده اند.

اقتصاد فیلم از طریق نمایش و فروش در بازار تامین می گردد، فیلم همانند سایر محصولات فرهنگیِ به عنوان یک کالای اقتصادی باید به بازار عرضه شود و از طریق فروش در بازار، برای سرمایه گزاران بازدهی و سود داشته باشد. سالن های سینما در واقع مکان های برای تجارت فیلم هستند، جای که مخاطبین با خرید بلیط وارد سالن سینما می شوند و همزمان به چرخه ی اقتصادی فیلم نیز کمک می کنند، اما اکنون تنها ۵ سالن سینما در کابل فعال است که فقط فیلم های پیشاوری و هندی به نمایش میگذارند. در نبود سالن سینما و مکانی برای نمایش فیلم به مخاطبان آن، چرخه ی اقتصادی سینما تخریب می گردد و فیلم به عنوان یک کالای تجاری از رونق باز می ماند.

در یک و نیم دهه ی گذشته، اندکترین توجه به احیای چرخه ی اقتصادی سینما صورت نگرفته است. با وجود اینکه در این سالها ده ها فیلم داستانی بلند، فیلم داستانی کوتاه و فیلم مستند با همکاری اقتصادی نهادهای بین المللی ساخته شده است، اما هیچگاه برای بازسازی سالن های سینمای افغانستان بودجه اختصاص داده نشده است تا این فیلم ها از طریق نمایش در سالن های سینما بتوانند بازدهی و سود داشته باشند و اقتصاد سینما و فیلم رشد نماید و صنعت فیلم سازی نیز رونق گیرد.

سیاست گزاری فرهنگی

سینما علاوه بر اینکه هنر و یک صنعت اقتصادی است، یک رسانه ی قدرتمند نیز است، اما سیاست گزاران فرهنگی افغانستان در دوره های مختلف، به سینما به عنوان یک رسانه ی قدرتمند نگاه نکرده اند و از آن برای تبلیغ برنامه های شان سود نبرده اند. تنها حکومت کمونیستی اندکی به سینما توجه نشان داد و به همین خاطر است که دهه شصت خورشیدی به عنوان دهه ی طلایی سینمای افغانستان یاد می شود.

اما بعد از آن، توجه به سینما به عنوان یک رسانه و ابزار قدرتمند پیام رسانی، کمرنگ شد. مجاهدین هرچند در ابتدا پیام های تبلیغاتی شان را در سینما پخش می کردند، اما بعدا رابطه ی شان را با سینما بریدند. طالبان سینما را با قرائت های افراطی شان از دین ناسازگار دیدند و سینما، تلویزیون، عکاسی و هنرهای تجسمی را حرام اعلان کردند و در دوران حکومت آنها افغانستان به کشوری بدون تصویر مشهور گردید.

تاریخ سینما نشان می دهد که این هنر در بسیاری مواقع به کمک سیاست آمده است، اما سیاست مداران و سیاست گزاران فرهنگی افغانستان متاسفانه از این امر غافل بوده اند و هستند. حکومت کمونیستی شوروی بیشترین استفاده را برای مقاصد سیاسی و ایدئولوژیک شان از سینما برده است، آنها مواد خام فیلم سازی را به طور رایگان در اختیار فیلم سازان قرار می دادند که فیلم بسازند و اهداف حکومت کمونیستی را تبلیغ کنند. ولادیمیر لنین و ژوزف استالین در دوران حکمرانی شان بیشترین توجه را به سینما و صنعت فیلم سازی روسیه کردند و بیشترین استفاده را از آن بردند. اما در افغانستان هیچگاه نگاه سیاست مداران  به سینما تلطیف نشد و همان هنر حرام باقی ماند و به حاشیه رانده شد.

در نتیجه نبود سیاست گزاری فرهنگی درست، نه تنها چرخه ی اقتصادی سینما از بین رفت، بلکه سینما به عنوان یک هنر و یک رسانه نیز جایگاهش را از دست داده است و رو به افول نهاده است.

آموزش

یکی دیگر از چالش های عمده ی سینمای افغانستان، کمبود مراکز آموزشی سینما در کشور است. سینما یک هنر، حرفه و فن است که نیازمند آموزش درست و منظم می باشد، اما متاسفانه در افغانستان تنها دانشگاه کابل چند سالی است که یک دیپارتمنت بنام سینما دارد و تمام. دیپارتمنت سینمای دانشگاه کابل نیز همواره از نبود اساتید مسلکی و مجرب، امکانات و مواد آموزشی لازم و ضروری رنج برده است. نبود مراکز حرفه ای آموزش سینما، باعث شده است بسیاری از سینماگران افغانستان نتوانند هنر قصه گویی و روایتگری را به خوبی فرا بگیرند و قصه های شان را به درستی به تصویر تبدیل نمایند.

سینمای افغانستان به همان اندازه که از نبود سرمایه گزاری و نبود حمایت های دولتی رنج می برد، به همان میزان از نبود قصه گویان خوب در رنج است. قصه گفتن باید آموزش داده شود و در جریان پروسه ی آموزش، قصه گو خلاقیت های فردی اش را کشف کند، اما زمینه آموختن برای سینماگران افغانستان فراهم نبوده است و به همین خاطر است که فیلم های تولیدی، به خوبی ساخته نشده است و همواره ضعف فیلمنامه و بخش های فنی و تخنیکی شان، هویدا است.

سینما اکنون در افغانستان صنعت فراموش شده است و احیای دوباره ی آن نیازمند سیاست گزاری و حمایت دولت است، اما دولت افغانستان هیچ برنامه ی در این راستا ندارد، سینماگران افغانستان میگویند اکنون سینمای افغانستان در تبعید بسر می برد، آیا روزی خواهد شد که سینما افغانستان دوباره سربلند کند و صعنت سینما در افغانستان پا بگیرد؟!

موضوع : اخبار