اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

حکومت افغانستان و دفتر جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد گزارش خود را در مورد تولید، کشت و قاچاق تریاک در افغانستان منتشر نموده است. در این گزارش، خبر از افزایش ۴۳ درصدی کشت تریاک در افغانستان را نسبت به سال گذشته نشان می دهد. براساس این گزارش، افغانستان در سال گذشته ۳۳۰۰ تن تریاک از ۱۱۰ هزار هکتار زمین برداشت نموده بود و امسال این رقم به ۴۸۰۰ تن از ۲۰۱ هزار هکتار زمین برداشت نموده است. از سال ۲۰۰۲ به این سو، همواره با افزایش کشت تریاک در افغانستان مواجه بوده ایم و پیوند آن با گروه ‎های مافیایی و گروه ‎های شورشی پیچیده ‎تر شده است. در این نوشتار سعی می کنم عوامل و دلایل افزایش کشت تریاک و هزینه ‎های آن را بر جامعه افغانستان برشمارم.

دو دلیل اساسی در افزایش کشت تریاک در افغانستان وجود دارد. مهمترین و اساسی ترین دلیل وجود فساد است. تحقیق در مورد پیوند مقامات سیاسی با کشت و قاچاق مواد مخدر صورت نگرفته است اما، اگر چنین تحقیق صورت گیرد بدون شک، مقامات سیاسی از تجارت تریاک سود می برد. مقامات کابل در مبارزه با کشت تریاک همواره گزینشی عمل نموده است. یعنی مزارع را تریاک کشت شده ‎اند ویران نموده است که صاحب آن ارتباط با حلقات سیاسی نداشته اند و افرادی در درون حکومت نیز نداشته است. اما، مزارع که پیوندی با یکی از زورمندان، مقامات سیاسی دارد دست نخورده باقی مانده است. این مسئله بارها در رسانه ‎ها بازتاب یافته است. حتی در گزارش ‎های معتبر نهاد ‎های بین المللی نیز آمده است. اما، تا هنوز به این مسئله توجه جدی صورت نگرفته است. این فرصت را فساد به مقامات فراهم نموده است تا از تجارت تریاک سود ببرد. افزایش کشت کوکنار در واقع نشان از شکست مبارزه با این پدیده و شکست در مبارزه با فساد نیز است.

عامل دیگر در افزایش کشت کوکنار گسترش دامنه ناامنی است. گروه طالبان در سال ‎های نخست کشت تریاک را حرام اعلام کرد اما، به زودی سود آن را دریافت و کشت آن را مجاز دانست. آن ‎ها به این دلیل آن را مجاز اعلام کرد که می گفتند از تریاک خارجی ‎ها استفاده می کند اما، برعکس کشت چرس را حرام اعلان کرد زیرا، می گفتند که در داخل کشور مصرف می شود. گروه طالبان همواره یکی از طرف ‎های بوده است که از کشت تریاک سود برده است. در گزارش ‎های سال ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ به کنگره ایالات متحده آمریکا آمده است که گروه طالبان ۴۰ درصد مصارف و مخارج جنگ خود را از کشت و قاچاق تریاک به دست می آورد. بنابراین، یکی از دلایل افزایش کشت تریاک گسترش ناامنی است. در هر جا که گروه طالبان حضور داشته ‎اند تریاک کشت شده ‎‎اند. اما، این بدین معنی نیست که در ولایت ‎های که گروه طالبان حضور نداشته ‎‎اند تریاک کشت نشده ‎اند. در آن ولایات حضور قدرتمند گروه ‎های مافیایی و یا رابطه و سود مقامات حکومتی باعث شده است که مزارع تریاک تخریب و ویران نگردد و دست نخورده باقی بماند.

کشت تریاک به صورت مشخص چند هزینه را بر افغانستان تحمیل می کند. از آنجایی که گروه طالبان از کشت و قاچاق تریاک سود می برد، می توان گفت که تریاک در واقع بر شعله ور کردن آتش جنگ کمک بسیار می کند. اگر گزارش ‎های صورت گرفته درست باشد که گروه طالبان در حدود ۴۰ درصد نیازمندی خود را از مجرای کشت و قاچاق تریاک به دست می آورد باید گفت که تریاک یکی از مهمترین عوامل پایداری جنگ در افغانستان است. بنابراین، مبارزه با کشت و قاچاق مواد مخدر باید بخش از برنامه و سیاست مبارزه ما در برابر گروه ‎های شورشی باشد و هم جزئی از سیاست صلح ما با گروه ‎های شورشی. به دیگر سخن، برای سرکوب گروه طالبان و ضربه زدن به این گروه نیازمند مبارزه جدی با کشت و قاچاق مواد مخدر می باشیم و هم برای آوردن صلح در کشور ضرورت به قطع منابع مالی گروه طالبان و دیگر گروه ‎های شورشی از مجرای کشت و قاچاق مواد مخدر می باشیم. در هر صورت، مبارزه با کشت و قاچاق مواد مخدر یکی از ضرورت ‎های اساسی جامعه افغانستان است.

در تجارت تریاک کمترین سود را دهاقین کشور می برد. در طرف مقابل، بیشترین سود را گروه ‎های مافیایی و گروه ‎های شورشی. به دیگر سخن، دهاقین براساس ادبیات مارکسیستی استثمار می شود. این مسئله منجر به افزایش شکاف میان دهاقین و گروه ‎های که دستی در تجارت تریاک دارد می شود. ایجاد شکاف اما، منجر نمی شود که دهاقین دست از کشت تریاک بکشد بلکه این شکاف باعث می شود که دهاقین زحمت بیشتر در کشت تریاک بکشد تا سود بیشتر عایدش شود و فاصله خود را کمتر کند. در کنار آن، پول زیادی به شکل غیر قانونی وارد کشور می شود که تأثیر منفی بر ارز کشور دارد.

در دهه ۱۹۹۰ وقتی از گروه طالبان پرسیده شده بود که چرا کشت تریاک را مجاز و چرس را حرام دانسته است. در پاسخ گفته بود که از چرس افغان ‎ها استفاده می کند و از تریاک کفار. اکنون که سال ‎ها از آن زمان گذشته است نشان می دهد که محاسبات گروه طالبان اشتباه بوده است. اکنون بیش از سه میلیون معتاد در سراسر کشور داریم. از هر یازده نفر یک نفر معتاد است. بخش اعظم شان معتاد به تریاک است. این آمار اما، رو به کاهش نیست بلکه هر ساله آمار معتادین افزایش می یابد. این هزینه انسانی کشت و قاچاق تریاک در افغانستان است.

خلاء ها در مبارزه با کشت و قاچاق مواد مخدر زیاد است اما، اهم آن فقدان استراتژی جامع وزارت مبارزه با کشت و قاچاق مواد است. در دوره حامد کرزی، مبارزه با کشت و قاچاق تریاک بیشتر به دست خارجی ‎ها بود و حامد کرزی چندان خود را ملزم به مبارزه با این پدیده نمی دانست. در حکومت کنونی، اگر چه به مسئله مبارزه با کشت و قاچاق تریاک توجه صورت گرفته است اما، استراتژی جامع که منجر به کاهش و در نهایت ریشه کن کردن کشت تریاک شود ارائه نشده است.

فقدان هماهنگی میان وزارت مبارزه با مواد مخدر و نهاد ‎های امنیتی و قضایی عامل دیگر در مبارزه با کشت تریاک است. از بین بردن کشت تریاک نیازمند هماهنگی با نهاد ‎های امنیتی و قضایی است. نهاد ‎های امنیتی در از بین بردن کشت تریاک و دستگیری مافیا و قاچاقچیان مواد مخدر نقش اساسی دارد. نهاد قضایی باید به پرونده ‎های افراد دستگیر شده رسیدگی نماید. با این حال، این هماهنگی وجود ندارد. نه گروه ‎های مافیایی دستگیر می شود و نه نهاد ‎های قضایی در صورت دستگیر شدن آن ‎ها به پرونده ‎های آن ‎ها دقت می کند. آن ‎ها در بسی موارد، بدون مجازات و به زندان رفتن آزاد می شود و دوباره به کارشان ادامه می دهد. در کنار این دو مسئله عدم ارتباط و هماهنگی میان وزارت مبارزه با مواد مخدر و وزارت زراعت را نیز افزود. وزارت زراعت در طرح محصول جایگزین تریاک باید سهم اول را بگیرد. بدون همکاری این نهاد ‎ها امکان مبارزه با تریاک و کاهش کشت آن جوابگو نیست.