دلیل حجاب‌ستیز نبودن نسل جدید روسیه برخلاف گذشته آن است که اهمیت عناصر مذهبی ادیان دیگر آنها برای روشن‌تر شده است…

هر کس که به روسیه سفر کرده باشد محال است با تصویر آشنای خانم‌هایی جا‌افتاده که چادر یا شال به سر دارند مواجه نشده باشد، زنانی که نه تنها مسلمان نیستند بلکه اغلب در عصر ظاهرا دین‌ستیزانه کمونیسم شوروی بالیده‌اند، با این حال به شکلی از حجاب پابند هستند که ریشه در تاریخ و کولتور اسلاوها دارد. امسال با فرا رسیدن ماه رمضان، نشر نتایج یک نظرسنجی مسئله حجاب را باز در کانون توجهات روس‌ها قرار داد. طبق این نظرسنجی رسمی نزدیک به نیمی از جامعه فدراسیون روسیه و از آن مهمتر تقریبا سه چهارم جمعیت جوان این کشور با پوشش حجاب در مکاتب مشکلی ندارند.

این در حالیست که اخیرا برای اولین بار قانون منع حجاب در روسیه توسط حکومت محلی منطقه استاوراپول اجرایی شد و محکمه عالی روسیه نیز این حرکت را تأیید کرد. اما بعد از اینکه این مسئله به نارضایتی عمومی در مناطق مسلمان‌نشین روسیه تبدیل شد، رییس‌جمهور به تمام مسؤلین دولت و وزارت علوم روسیه دستور داد تا با جدیت پیگیر این مسئله باشند.

زمانی که محکمه عالی روسیه تصمیم داشت قانون منع حجاب در مکاتب را تصویب کند، طلعت تاجدین مفتی اعظم مسلمانان روسیه با نامه‌ای از ولادیمیر پوتین درخواست کرد که مانع از این کار شود. تاجدین در این نامه نوشت: حجاب، صرفاً از اسلام نیست بلکه هر که حجاب دارد ارزش ها را حفظ کرده وعفت عمومی را رعایت می‌کند.

وی همچنین به روز حجاب اشاره و حجاب را ارزشی انسانی معرفی کرد که در همه ادیان وسنت ها به آن تأکید شده است. رمضان قدیرف، رییس‌جمهور چچن نیز ممنوعیت حجاب را اقدامی مخرب برای جامعه روسی می‌داند به خصوص که این جمهوری خودمختار فدراسیون روسیه متشکل از اقوام و پیروان ادیان مختلف است. در همین راستا قدیرف با نظر خانم آلگا واسیلیوا وزیر تحصیلات عالی روسیه مبنی بر احیای قانون منع حجاب در مکاتب مخالفت کرد و آن را تحمیل نظر شخصی وزیر تحصیلات عالی دانست. توجیه واسییلوا، جلوگیری از افراط‌گرایی در آستانه میزبانی مسابقات جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ توسط روسیه است. همچنین لزوم تهیه غذای حلال در مکاتب و تغییر سیستم و مکانیزم آموزشی متناسب با عنعنات اسلامی برای متعلمان دختر از دیگر دلایل مخالفت با این پلان بود.

پیشنهاد بعدی:  تنش یا آرامش؛ موضعِ ترکیه کدام است؟!

اما از نظر پوتین، علی‌رغم اینکه روسیه یک کشور سکولار است، نمی‌تواند در قبال نارضایتی پیروان یک دین مشخص بی‌طرف بماند. رهبر کاریزماتیک روسیه نوین به خوبی می‌داند که باید همیشه با احساسات مذهبی افراد محترمانه برخورد کرد چرا که اگر در جامعه متکثر روسیه با همه طیف‌ها یکسان برخورد نشود، نماینده گان اقلیت احساس نادیده گرفته شدن کرده و سندروم فروپاشی شوروی کمونیستی دوباره در فدراسیون روسیه با ۲۴ قومیت مختلف دوباره فعال خواهد شد.

در نتیجه این فقط کلیسای ارتدوکس نیست که در عصر پوتین شکوفا شده بلکه اسلام هم رسما من‌حیث دومین دین کشور یک شکوفایی تاریخی را در روسیه تجربه می‌کند. چالش بر سر حجاب میان کرملین و کابینه در عین حال نمودی از شکاف میان اتحادگرایان مرکزگرا به رهبری پوتین با لیبرال‌های غربگرا در حاکمیت است.

جدید ترین آمار مرکز مطالعه افکار عمومی روسیه درستی تصمیم پوتین را بازتاب می‌دهد. بر این اساس تقریبا نیمی از جمعیت روسیه (۴۷ فیصد) بر این باورند که نباید پوشش حجاب در مکاتب ممنوع باشد. به راپور آژانس خبررسانی ریانوواستی در سال ۲۰۱۲ تنها ۳۵ فیصد روسها با پلان پوشش حجاب در مکاتب موافق بودند. در نظرسنجی اخیر تنها ۳۷ فیصد از مردم روسیه با پوشش حجاب در مکاتب مخالف بوده‌اند و حدودا ۱۳ فیصد از اشتراک کنندگان در نظرسنجی نیز دراین مورد شک و تردید دارند.

این نشان می‌دهد که نگرش و ارتباط روس ها به ادیان و مذاهب مختلف، ربع قرن پس از برچیده شدن دیوارهای آهنین به طرز چشمگیری تغییر کرده است. تغییر رویکرد به مذهب خاصتاً اسلام در نسل جدید بارزتر هم هست. طبق نظرسنجی جدید مرکز مطالعه افکار عمومی روسیه از ۱۲۰۰ جوان بین ۱۸ تا ۲۴ سال، نسل جدید عمدتا موافق آزادی پوشش حجاب در مکاتب این کشور هستند. ۷۳ فیصد از روس‌های جوان بر این باورند که می‌بایست متعلمان دختر و بانوان مسلمان را در حق انتخاب پوشش مناسب با مذهب خود آزاد گذاشت تا بتوانند در نهایت آرامش به تحصیل بپردازند.

پیشنهاد بعدی:  سیاست اشرف غنی در قبال روسیه چه خواهد بود؟

طبق تحلیلی که ویب سایت روس زبان اسلام ریویو( Islamreview.ru ) ارایه داده است، دلیل حجاب‌ستیز نبودن نسل جدید روسیه برخلاف گذشته آن است که اهمیت عناصر مذهبی ادیان دیگر آنها برای روشن‌تر شده است.در مقابل این افراد مسن هستند که با پوشش مو و حجاب مخالف هستند. در واقع، نیمی از مخالفان پوشش مو افراد بالای ۴۵ سال هستند. آتئیست (بی‌دین) ها که میراث عصر کمونیسم هستند، بزرگ‌ترین مخالفان پلان آزادی پوشش حجاب هستند. مخالفان حجاب ۵۷ فیصد افراد مسن و ۵۶ فیصد آتئیست‌های روسیه را شامل می‌شوند.

نسل جدید به مراتب تساهل بیشتری نسبت به پوشش فردی از جمله حجاب نشان می‌دهد که البته تناقضی در این زمینه وجود دارد. در مقابل نسل‌های قبلی عمدتا تربیت‌شده در عصر شوروی تساهل کمتری در زمینه پوشش دارند و با این که ظاهری ساده‌تر و پوشیده‌تر از نسل جدید دارند اما حجاب را یک بدعت جدید و گاه خارجی در جامعه تلقی می‌کنند.

در جامعه روسیه قدیمی‌ترها اسلام را مغایر منافع ملی و تهدیدی برای آینده کشور می‌دانند. در مقابل می‌توان گفت نسل جوان نه تنها به تحمیل عقاید روی خوش نشان نمی‌دهند بلکه با اسلام من‌حیث بخشی از کولتور جهانی آشنا شده و به شناختی ملموس‌تر از عنعناتی اسلامی نسبت به والدین خود رسیده و درک بیشتری نسبت به مسایل و مشکلات اجتماعی مسلمانان در روسیه پیدا کرده‌اند. همچنین پیامدهای ناگوار و تجربیات تلخ منع حجاب در فرانسه و قزاقستان پیش روی نسلی است که بیش از پیش به رسانه‌های بین‌المللی دسترسی دارد. در چنین شرایطی آینده اسلام در روسیه را باید روشن و شفاف دانست و پیش‌بینی می شود که تا نیمه قرن بیست و یکم مسلمانان وارد مناسبات قدرت در روسیه شوند.

پیشنهاد بعدی:  هشدار جدی روسیه و بی تفاوتی اشرف غنی!