اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

نا امنى، فساد ادارى، کمبود پروژه هاى بازسازى، بیکارى و کمبود کار بخش معارف در ولسوالى ها از مشکلاتی است که ولایت حساس ننگرهار با آن درگیر می باشد و متاسفانه والی های دوران کرزی برای رفع آنها اقدام مفیدی انجام ندادند و باشندگان این ولایت امیدوارند که والی جدید انتصابی از سوی جناب اشرف غنی در رفع این موارد کوشاتر از والی های پیشین باشد.

 

ولایت ننگرهار

 

ولایت ننگرهار در شرق کشور در ٧٠درجه و ٢٨ دقیقه طول البد شرق و در ٣٣ درجه و ۵۶دقیقه عرض البد شمال موقعیت دارد که از سطح دریاب ۵٩٩ متر ارتفاع دارد، مساحت آن ٧٩١۶کیلومتر مربع و مرکز آن شهر جلال آباد است .

 

ولایت ننگرهار باداشتن مشخصات تاریخى ، آب هوا ( اقلیم ) میوه جات ، حاصلات و مناظر طبیعى توجه هموطنان به خود جلب کرده است .ازسوى غرب با ولایت هاى کابل و لوگر و از طرف جنوب در منطقه سپین غر با ولایت پکتیا و خیبرپشتونخوا هم سرحد است .

 

بخش شرقى و جنوب شرقى ننگرهار با خط دیورند همسرحد است .سطح متوسط حرارت ننگرهار درفصل تابستان ۴۵ درجه سانتى گرید و درفصل زمستان تا درجه مثبت ٢ سانتى گرید میرسد . داراى اقلیم مدیترانه یى است و سطح بارش آن در زمستان از ٢۴٢-٣٩٠ میرسد .

 

معمولاً برف بدون ولسوالى هاى خوگیانى ، حصارک، سپین غر و کوه کشموند در مناطق دیگر این ولایت نمى بارد، آب و هواى این مناطق در تابستان معتدل و هوا در مناطق دیگرننگرهار معمولاً گرم میباشد .

 

این ولایت را سلسله کوها محاط کرده که درشمال آن سلسله فرعى کوهى هندوکش که از کوتل پردم آغاز میشود و با دشت گمبیرى منتهى مى گردد .در همان بخش هاى اخیر به نام کوز کنر و دامن کوه کشموند یاد میشود .سلسله کوه سپین غر در جنوب ، سلسله تورغر در غرب و به سوى شرق آن ولسوالى هاى کامه ، گوشته ، لعل پور و آن سلسله فرعى کوه هندوکش در منطقه مومند آن سوى خط دیورند که از دیوانه بابا نورستان شرقى و از کوتل دورا شرق آغاز میشود، تا لوارگى ادامه دارد .

 

سپین غر یکى از مشهور ترین کوه اقتصادى ننگرهار است که در جنوب ننگرهار موقعیت دارد از ٨۴ کیلومترى شرق شهر پشاور آغاز و به سوى غرب تا سرحدات ولایت لوگر امتداد یافته است .ولایت لوگر و منطقه تیرا خبیرپشتونخوا توسط سپین غر از ننگرهار جدا میشود . طول این کوه ١٨٠ کیلومتر ، سطح ارتفاع متوسط آن ٣۵٠٠ متر و در اکثریت فصل هاى سال پُر از برف میباشد .

 

دامن هاى سپین غر جنگلات خُرم و سرسبز دارد . باندر، عبدالخیلو تنگى ، پیښى تنگى ، مامند دره ، کوت دره ، دره جو هسکه مینه ، غوښت دره ، پچیر اگام دره ، توره بوره ، گوړوکو ، څڅوبى ، تبۍ و کڅونه از دره هاى مهم محسوب میشود .

 

همچنان تورغر کوه دوم بزرگ ننگرهار است که در سوى جنوب ننگرهار از درونته آغاز و تا شرق کابل میرسد .طول تور غر نیز درحدود ١۵٠ کیلومتر، قوله بلند آن ۴١۶٧متر ارتفاع دارد ؛ اما برعکس کوه سپین غر جنگلات ندارد .

 

ننگرهار بدون دریاى سرخرود دریاهاى دیگر ندارد و آب دریاى سرخرود نیزهموار جارى نیست ، تنها درفصل بهار و گاه گاه آب هاى سیلابى دارد . دریاى سرخرود از کوتل غوربند سپین غر سرچشمه میگیرد و درجریان خود آب هاى وزیرو خوړ از طرف راست ، حصارک ، ماماخیل و مرکى درمنطقه فتح آباد با این دریاى یکجا می شود .سرخرود از غوربند به سوى شمال جریان دارد و در نزدیکى درونته با دریاى کابل که آب آن از بند برق درونته میگذرد و کمى پایین تر یکجا میشود . از دریاى کنر تنها زمین هاى آبى ولسوالى هاى کوزکنر ، کامه ، گوشته و لعل پوره آبیاری میشود .

پیشنهاد بعدی:  سفر اشرف غنی به ایران چه دستاوردهایی دارد؟

 

ارزش اقتصادى :

 

ننگرهار درامتداد راه ترانزیتى کابل – پشاور موقعیت دارد که فاصله آن ازتونل درونته تا خط فرضى دیورند و بندر تورخم ٩٢ کیلومتر است . همین راه ترانزیتى باعت شده که امکانات کاریابى در ننگرهار به میان آید و بدین ترتیب در اقتصاد کشور و به ویژه در اقتصاد ولایات مشرقى سهم فعال گرفته است .

 

تجارت در ننگرهار یکى از راه هاى مهم گذارندن زندگى است . شمارى از تجاران ننگرهار علاوه برتجارت در کشور مصروف تجارت جهانى نیز است .تجار بین المللى مال هاى تجارى توسط شرکت هاى خود از کشور هاى مختلف جهان مانند چین ، جاپان ، ازبکستان ، ترکمنستان ، هند ، پاکستان و سایر کشور هاى دیگر وارد مى نمایند .تعداد همچو تجاران کم است . تجار غله جات ، حیوانات ، چوپ وهمچو مواد کوچک قریه به قریه میروند ، مواد تجارى خریده و آن را به شهر ها انتقال میدهند .تجاران کوچک این ولایت مواد تجارتى خود از ولایات دیگر کشور نیز خریدارى مى نمایند و بعداً آن را در بازار هاى جلال آباد ، کابل ، مزار ، پشاور و سایر شهرها بفروش میرسانند .

 

ذخایر طبیعى :

 

تاکنون تعدادى کمى ذخایر طبیعى تثبیت شده است که کندن کارى آن جریان دارد . ذغال سنگ ، شوکانى و مرمر از ذخایر قابل ذکر این ولایت است .معادن مرمر خوگیانى از شهرت زیاد برخوردار است که استخراج آن از چند سال بدینسو ادامه دارد .

همچنان معادن شوکانى و مرمر عبدالخیل شینوارى قابل ذکر است که به شکل خودسر استخراج و محصولات آن به بازار عرضه میشود .

 

صنعت :

 

ننگرهار محیط خوب براى صنعت صنایع دارد ، زیراکه اقلیم آن درچهار فصل سال براى کار مساعد است و نسبت به مناطق دیگر کشور فاصله نزدیک با بندر تجارتى کراچى پاکستان دارد .طبق تقسیمات ملکى کنونى و تشکیل ادارى ولایت ننگرهار در ردیف ولایات درجه اول قرار دارد که مرکزادارى آن شهر جلال آباد است .

 

جلال آباد نه تنها به سطح ننگرهار، بلکه به سطح چهار ولایت مشرقى کشور یک شهربزرگ است که مواد اولیه مورد نیاز زنده گى خود از همین شهر خریدارى مى نمایند . در ولایت ننگرهار شمارى از فابریکات بزرگ و کوچک وجود دارد که صدها جوان و زنان مصروف کار در آن است ، به طور مثال چند فابریکه بزرگ ماربل درولسوالى سرخرود ننگرهار فعالیت دارد که ماربل )نوع سنگ مرمر ) آن به ولایات مختلف کشور انتقال میشود . این فابریکات در جریان سال ٢٠٠٣میلادى ایجاد شده که اکنون نیز فعالیت دارد .

 

در این ولایت یک فابریکه اسباب ارمونیه نیز وجود دارد که دیگ بخارها و اسباب دیگر در آن ساخته میشود ، همچنان درولسوالى سرخرود ننگرهار چند فابریکه بزرگ و کوچک ریکشا فعالیت دارد که تاکنون صدها عراده ریکشا ساخته و هنوز هم فعالیت دارد .در این ولایت ده ها زن دریک فابریکه زردوزى مصروف کار اند . در این فابریکات یخن هاى مُره ، لباس هاى گند افغانى و انواع دیگر یخن ها ساخته میشود .همچنان یک فابریکه تولیدى کوچک نشایسته درشهر جلال آباد فعال است که ده ها زن مصروف کار درآن است . یک فابریکه ویژه پکول و کتان در ولسوالى بهسود وجود دارد که ده ها تن در آن کار مى کنند . کارخانه نمک ، کارخانه کوچک چپلى وهمچو تعدادى فابریکات کوچک دیگر نیز وجود دارد . قبلاً دربخش صنایع دستى، بوریا ، کولاى دروز ، چپلى ، اسباب کلالى ، خامتا و چیزى هاى دیگر ساخته مى شد که اکنون برخى بیشر آن از بین رفته است .

پیشنهاد بعدی:  تخریب منازل فلسطینیان قانونی شد!

 

ولسوالى ها :

 

ولایت ننگرهار ٢٢ ولسوالى دارد که ولسوالى موسوم به سپین غر غیر رسمى است و به اساس امار ریاست انکشاف دهات، ١٢٩١ قریه کوچک و خورد دارد ؛ اما به اساس معلومات ریاست زراعت و آبیارى ولایت ننگرهار ٩٩٢ قریه بزرگ و ١۶١ قریه کوچک در این ولایت وجود دارد ، که افغانستان یکى از پنج شهر بزرگ افغانستان محسوب میشود و به اساس تراکم نفوس یک ولایت پُرنفوس کشور است .ولسوالى هاى ولایت ننگرهار عبارت است از اچین، بتى کوت، چپرهار، هسکه مینه، خېوه، خوگیانى ، شېرزاد، پچیر آگام، حصارک، کوت، نازیان، سپین غر، غنى خیل،گوشته، مومندره، لعلپوره، بهسود، سرخرود، دره نور، دوربابا، رودات و کامه.

 

مشاهیر :

 

ولایت ننگرهار زادگاه تاریخى اشخاص و شخصیت هاى مهم اجتماعى ، علمى و سیاسى است که از بابت علم ، هنر و ادب یکى از ولایات مهم کشور محسوب میشود.

 

هرچند ذکر تمامى مشاهیر این ولایت در این جا مشکل است ؛ اما نام هاى چند تن به شکل ” مشت نمونه خروار ” را میگیریم که عبارت است از وزیر محمدگل خان مومند، ایمل خان مومند، صدیق الله ریښتین، قیام الدین خادم، موسى شفیق، دوست شینوارى، چکنور ملا، نجم الدین اخوندزاده، مغل خان گوشته، داکتر ناصر شینوارى، داکتر یعقوب شېرزاد، دولکى بابا، میاشرف ګردیوال، گردى غوث،شا فیض الله اغا، میا على صاحب،مولوى احمد گل،خواجه رزق الله، ملامست، اخوند موسى بتى کوتى، پاپین خیل، اخوند دروېزه، میا فقیرالله جلال ابادى، مولوى محمد ابراهیم کاموى، مراد على صاحب زاده صاحب، برهان الدین کوشککى، محمد امین خوگیانى، شمس الدین قلعتکى، پوهاند زیور، عبدالرحمان پژواک، محمد اکبر معتمد، میا محمد نعیم، عبدالله بختانى خدمتگار، مجاور احمد زیار، قارى برکت الله سلیم، عبدالحق، ملنگ جان و دوست شینوارى .

 

مشاعره سالانه گل نارنج در ننگرهار همه ساله در فصل بهار برگزار میشود که شاعران و فرهنگیان ولایات مختلف کشور در آن اشتراک مى کنند . این مشاعره درحدود نیم قرن قدامت دارد که هنوز هم درفصل بهار هر سال تجلیل میشود .ولایت ننگرهار موسیقى ویژه دارد که سامان آلات مخصوص آن اکثراً ( هارمونیه ) تبله ، ربات ، منگى ، سیتار و همچو دیگر است که نواخته میشود .فرق آن با سایر سامان آلات موسیقى تنها در انتخاب نواختن ، کمپوز و فورم شعر محسوس میشود .

 

این موسیقى محلى ترتیب و تنظیم ویژه با خود دارد ، موسیقى از مقام آغاز میشود ، بعداً غزل ، داستان ، چاربیته ، لوبه و سروکى خوانده میشود .گاه گاه قبل از چاربیتى و لوبه ټپه به یک لحن ویژه یاقربان اجرا میشود .

 

شمارى از هنرمندان در جلال آباد کورس هاى ویژه هنرى دارد که شاگردان آن در بخش هارمونیه ، تبله ، سیتار و همچو چیزى هاى دیگر آموزش مى بیند .کورس هاى ویژه براى خطاطى و پارچه هاى تمثیلى نیز موجود است . مدیریت ویژه افغان فلم در ریاست اطلاعات و فرهنگ این ولایت نیز فعالیت دارد .همچنان یک اداره ویژه فلم ها به نام سپین غر در ننگرهار موجود است .

 

بازى ها :

 

ورزش از سابقه بیشتر در ولایت ننگرهار برخوردار است و از زمان هاى قبلى در این ولایت علاقه مندان دارد و تاکنون نیز انجام میشود .کلب هاى ورزشى در این ولایت موجود است که جوانان درآن دربخش هاى مختلف ورزشى آموزش مى بینند . در این ولایت بازى هاى چون کرکت ، والیبال ، فوتبال ، بوکسینگ ، کیوکیشن ، تکواندو ، کانفوتوا ، باستکیتبال ، زبیایى اندام ، کوشتى و همچو بازى هاى دیگر موجود است که جوانان در آن ازسوى استادان تحت آموزش گرفته میشوند .همچنان برخى از بازى هاى مانند خوسکى ، ډزغپى ، پټ پټونى ، سنگ اندازى ، ډۍ او ډانګ و همچو بازى هاى دیگر مردمى در ولسوالى ها و مناطق دور افتاده مروج است که جوانان را مصروف ساخته است . در این ولایت آمریت هاى ویژه تربیت بدنى و کرکت موجود است که هزارن جوان را در ولسوالى هاى مختلف آموزش میدهند و هنوز هم جریان دارد .

پیشنهاد بعدی:  امریکا حامی بزرگ داعش در شرق افغانستان

 

زراعت :

 

اینکه ولایت ننگرهار از ولایات سرسبز ننگرهار است، پس برخى بیشتر مردم آن مصروف زراعت و مالدارى اند، ولسوالى هاى آن آب بیشتر دارد ، تولیدات این ولایت در بخش غله جات و دانه ها عبارت است از رومیان، پیاز ، بامیه ، کدو، گلپى ، مولى ، آلو ، کچالو ، گندم، برنج ، جوار، جو ، گدن ؟ و دیگر است .

خانواده ستروس در این ولایت از حاصل خوب برخوردار است که پروژه انکشافى ناوه ننگرهار یکى از نمونه هاى خوب آن است . همچنان دراین ولایت تربوز ، انگور، زردالو ، شفتالو ، آلوچه ،امروت ، خربوزه و همچو میوه هاى دیگر حاصلات خوب دارد و درمیوه هاى خشک آن جلغوزه ، بادام ، چهار مغز و دیگر موجود است .

 

بندها آب :

 

بند بزرگ آب در ننگرهار درونته است که درحدود سه میگاوات برق را تولید کرده است . این بند ده ها سال قبل از سوى یک کمپنی روسى ساخته شده است که تاکنون نیز فعالیت دارد .

 

بند زیړى بابا که درخیوه موقعیت دارد کارهاى اعمار آن درسال ١٣٨۵ ه ش تکمیل شده و هزاران جریب زمین ولسوالى کوز کنر آبیارى کرده است .

 

آبدات تاریخ :

 

معبدهاى باستانى در ولسوالى سرخرود ننگرهار، هستوپه، مغاره ها بهر آباد ، چهارباغ صفا ، تخت بابر، راه کلان ، مزار شاه فیض الله آغا ، نجم الدین آخندزاده ، معبدها غوچک ، معبدهاى درونته و همچو جاهاى دیگر در این ولایت موجود است .

 

همچنان زیارت دولکى بابا ، زیارت میاعلى صاحب ،آخوند موسى بتى کوتى ، میاشرف ، گردى غوث ، سراج العمارت ، مقبره غازى آمان الله خان ، مزار پاچان و همچو مزار هاى دیگر در این ولایت موجود است .

 

در ولایت ننگرهار یک موزیم نیز موجود است که به نام موزیم هډه یاد میشود . این موزیم مربوط ریاست اطلاعات وفرهنگ است و از موزیم هاى باستانى محسوب میشود . درجریان جنگ ها چند بار تخریب شده و بعداً کم کم اعمار شده که اکنون نیز مورد توجه بیشتر قرار نگرفته و کدام مشخصه ندارد .

 

یک راهب بودایی سده هفتمی به نام هوان زانگ ( در فارسی ژوان زانگ هم نوشته‌اند) در سال ۶۳۰ میلادی به منطقه جلال‌آباد رسید و پنداشت که به هندوستان رسیده‌است. خود شهر جلال آباد شهر نسبتأ تازه‌ای است و در سده شانزده، در دوره سلطنت اکبر، نواده بابر شاهنشاه مغول ساخته شده‌است.

 

این شهر در زمان حمله انگلیس‌ها بدست آنان افتاد ولی انگلیس‌ها در هر دو حمله شکست خورده و واپس‌نشستند. پس از استقلال افغانستان بزرگ‌ترین لویه‌جرگه ( انجمن بزرگ) افغانستان در سال ۱۳۰۱ ( ۱۹۲۰ میلادی ) در جلال‌آباد برپا شد. در زمان حمله روس‌ها بیشتر آثار بودایی جلال‌آباد ویران شد. امروزه این شهر مورد بمباران ایالات متحده آمریکا (به قصد یافتن اردوگاه‌های القاعده ) قرار دارد

موضوع : اخبار