اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

نیویارک تایمز نوشت: علی عبدالله صالح مرد قدرتمندی، که محور اتحاد یمن و همچنین عامل تفرقه در کشور بود، با پیوستن به عربستان سعودی که به اتفاق حوثی ها سه سال با بمباردمانهای ویرانگر آنها می جنگید، ورق معامله سیاسی را برگرداند و ورق زنده گیش هم برگشت.

اسکات شِین در راپوری درباره کشته شدن صالح رییس جمهوری پیشین یمن در این روزنامه امریکایی افزود: علی عبدالله صالح، مردی که در کوران تلاطمهای دهه های اخیر خاورمیانه بیش از سه دهه ریاست جمهوری کشور یمن را برعهده داشت و اخیرا هم محور جنگ ویرانگر داخلی یمن بود، سرانجام روز دوشنبه با زنده گی بدرود گفت.

صالح روز دوشنبه در شرایطی کاملا گنگ و مبهم کشته شد.

وی سیاستمداری فوق العاده زیرک و دستکاری کننده عالم سیاست قبیله ای محور یمن بود و روزگاری وظیفه ریاست جمهوری خود را همچون رقصیدن بر روی سر چندین مار تشبیه کرده بود.

اما این زیرکی و خوشبختی او سرانجام به آخر خط خود رسید.

نزدیکان صالح می گویند که او در اثر انفجار خانه اش در صنعا پایتخت یمن کشته شده است. شورشیان حوثی (انصارالله) یمن که تا همین چند روز قبل صالح متحدشان بود اعلام کردند که او را در یک حمله غافلگیر کننده در بیابان به قتل رسانده اند.

صالح یکشنبه گذشته بطور ناگهانی از حوثی ها برید و از یمنی ها خواست که از کشور در برابر حوثی ها دفاع کنند .

صالح در طول عمرش با گروهها و طرفهای بسیاری ایتلاف کرد و به هم زد و سرانجام هم این حرکت اخیر او در قطع رابطه با حوثی ها سرنوشت نهاییش را زودهنگام رقم زد.

بسیاری می گویند که او هنگام مرگ ۷۵ سال داشت اما زنده گینامه او سنی کمتر از این را بیان می کند.

زنده گی صالح سرتاسر حادثه و ماجراجویی بود و این قضیه سن حقیقی او هم یکی از همین تحریف حقایق در این عمر پر فراز و فرود است.

زمامداری طولانی مدت صالح بر مفلسترین کشور عرب، که بطور متناوب درگیر جنگ و منازعه بوده و به بستر گرم و نرم القاعده بدل شده است، یک وجه مشخص از زنده گی نامه این سیاستمدار یمنی است.

صالح اساسا رهبری بود فاسد و بی هیچ مرام و مسلکی. او اشتیاق وافری به ثروت اندوزی و برای خود و بستگانش قدرت کسب می کرد و تمام اقارب اش را در پست های کلیدی کشور منصوب کرده بود.

فاریا المسلمی، رییس مرکز مطالعات استراتیژیک صنعا، مرگ صالح را یک پایان غمبار برای ۳۳ سال تاریخ غمبار سوء حکمرانی یمن می نامد.

این تحلیلگر یمنی صالح را با صدام حسین و دگَروال معمر قذافی قابل مقایسه می داند و می گوید که یمن نیز همچون کشورهای عراق و لیبیا به ورطه آشوب و درگیری و منازعه افتاد چون صالح در دوره ای که رییس جمهوری بود نتوانست نهادهای حکومتی پایداری در کشور بسازد.

جرالد فایر اِشتاین، که بین سالهای ۲۰۱۳-۲۰۱۰ سفیر امریکا در یمن بود، صالح را شخصیتی کاملا غیر قابل اعتماد توصیف می کرد. صالح بین سالهای ۱۹۷۸ تا اوائل ۲۰۱۲ رییس جمهوری یمن بود و بعضی از یمنی ها معتقدند که کشورشان در دوره زمامداری صالح در مقایسه با موج خشونتها و تخریب و ورشکستگی های کنونی، بسیار با ثبات تر بود.

و اما نکته مثبتی هم در زنده گی صالح وجود داشته است که به قول فایر اشتاین عبارت بوده است از اینکه حکمرانی صالح بگونه ای بود که کشور را با هم متحد و نوعی تسلط سیاسی را بر آن حاکم کرد. این مزیت سبب شد تا یمن رو به جلو حرکت کند به خصوص در حوزه آموزش و پرورش و حفظ الصحه.

اما فایر اشتاین در عین حال به این نکته هم اشاره می کند که صالح شیفته ثروت اندوزی و دست بردن در اموال دیگران بود و در دوره طولانی مدت حرفه ایش ملیاردها دالر و شاید هم دهها ملیارد دالر رااز بیت المال ربود و به جیب زد.

سفیر سابق امریکا در یمن می افزاید صالح در این مدت طولانی حکمرانی، نظام حکومتی یمن را منحصرا بر پایه آیین قوم و خویش پرستی استوار کرده بود. به همین دلیل بعد از ترک قدرت، نه دولت و نه دستگاه قضایی هیچیک نتوانستند کشور را اداره کنند زیرا او تمام بدنه دولت را از اقارب اش آکنده بود.

در سالهای آخر حکومت صالح کشور بیابانی و بسیار مفلس ۲۸ ملیونی یمن بشدت کانون توجه امریکا قرار گرفت. دلیل آن این بود که یمن قطب شاخه القاعده در شبه جزیره عربی و مبدا بسیاری از حملات تروریستی القاعده بود.

فردی که در سال ۲۰۰۹ قصد بم گذاری در یک فروند طیاره مسافربری را از مبدا دیترویت امریکا داشت، در یمن آموزش های لازم را دیده و به امریکا اعزام شده بود. بم ها در کارتریج های چاپگر طیاره باری کار گذاشته شده بودند. یک سال بعد در سفر این طیاره به شیکاگو این محموله رهگیری شد.

این تهدیدهای تروریستی حاضر در کشور یمن به نفع صالح تمام و باعث شد تا او شاد و سرمست تمام مشکلات کشور را معطوف این تهدید کند و به بهانه مبارزه با تروریزم سیلی از کمکهای خارجی را تقاضا کند.

یک سند محرمانه دپلوماتیک که ویکی لیکس آن را نشر ساخته است فاش می سازد که صالح زمانی پیشنهاد داده بود که تمام خاک کشور یمن در اختیار مبارزه امریکا با تروریزم قرار گیرد و در ازای آن موافقت کرده بود به مردمش دروغ بگوید و وانمود کند راکتهای امریکایی اهداف القاعده را هدف قرار داده اند.

او به جنرال دیوید پترائوس گفته بود ما کماکان به مردم خواهیم گفت که این بمبها مال ماست نه مال شما.

پیش از صالح دو مقام سلف او هم هر دو در فاصله کمتر از یک سال ترور شدند.

هنگامی که صالح در سال ۱۹۷۸ به قدرت رسید عده اندکی بودند که فکر می کردند عمر حیات سیاسی او دراز خواهد بود. اما او با اتکا به تبحر خاصی که در مذاکره کردن داشت و ضمنا از مهارت اربابی گری و باج دهی و گاهی اوقات هم با توسل به زور چالش هایی را که با آنها دست به گریبان بود، یک به یک دفع می کرد.

صالح تا سال ۱۹۹۰ حاکم بر یمن شمالی بود و در آن سال یمن های جنوبی و شمالی با هم متحد شدند و جمهوری یمن را به وجود آوردند.

او در سال ۱۹۹۴ از یک جنگ داخلی جان سالم به در برد و در سال ۱۹۹۹ هم طی یک انتخاباتی کاملا معیوب اولین رییس جمهوری مستقیما منتخب مردم یمن شد و از آنجا بود که با تقرّر فرزندان و برادرزادگان و خواهرزادگانش در پستهای امنیتی کشور طولانی مدت ترین زمامدار یمن در تاریخ معاصر این کشور شد.

باربارا کی.بادین سفیر امریکا در یمن در سالهای ۲۰۰۱-۱۹۹۷ در مورد صالح می گوید صالح در زمینه ایجاد توازن در میان قبایل رقیب کشور، اسلامگراها، سوسیالیست ها، جدایی طلبان جنوب و گروههایی که از خارج تحمیل بر کشور تحمیل شده اند، مانند تردستی عمل می کرد که بشقاب را بر روی عصایی گرفته است و آن را می چرخاند و بشقاب را به هوا می اندازد و آن را در هوا می گیرد. این شاهکار سیاسی صالح بود.

هنگامی که در سال ۲۰۱۱ تعمیر مسجد ارگ ریاست جمهوری یمن بمباردمان شد، شایعه شد که صالح کشته شده است. اما او نمرد بلکه دچار سوختگی های شدید شد و برای تداوی عازم کشورهای عربستان و بعد هم امریکا شد و در آن دو کشور تحت تداوی قرار گرفت. در سال ۲۰۱۲ صالح به دنبال اعتراض و فشارهای شدید مخالفان مسلح قبیله ای خود و نیز برپا شدن تظاهرات اعتراض آمیز سَرَکی در سطح کشور و همچنین به دلیل فشار جامعه بین الملل سرانجام مجبور به کناره گیری از قدرت شد.

او اگرچه ظاهرا بر سر قدرت نبود اما از مجرای شبکه های قبیله ای که برای خود ترتیب داده بود همچنان از پشت صحنه قدرت را اداره می کرد و جلوی پیشرفت کار عبدربو منصور هادی، معاون اول سابق خود را که رییس جمهور شده بود، می گرفت.

شبه نظامیان حوثی که صالح سالها قبل همواره آنها را هدف حملات خود قرار داده بود، در سال ۲۰۱۴ صنعا و سایر شهرهای کلان کشور را تسخیر کردند. صالح در کمال تعجب همگان با حوثی ها علیه منصور هادی ایتلاف کرد. هادی هم از سوی عربستان حمایت می شد.

بسیاری دستان ایران را پشت سر ایتلاف حوثی- صالح می دیدند (ایران همواره این ادعاها را رد می کند). این ایتلاف از سال ۲۰۱۴ تا هفته گذشته ادامه داشت.

علی عبدالله صالح متولد قبیله سنهان ساکن قریه بیت الاحمر در شمال یمن بود و همچون تمامی مردان این قریه از دوران نوجوانی یعنی از هنگامی که هنوز حتی به مکتب ابتدایی هم نرفته بود، به ارتش ملحق شد. او شاگرد و تحت الحمایه دگَروال احمد حسین قشمی و از حامیان کودتای نظامی ۱۹۷۴ یمن بود که منجر به آن شد که او در سال ۱۹۷۵ قوماندان نظامی ولایت تعز شود.

در سال ۱۹۷۷ ابراهیم حمدی حاکم نظامی یمن ترور شد و دگَروال قشمی قدرت را در دست گرفت.

صالح علنا از ترور حمدی حمایت کرد و ثابت شد که او هم در این ترور دست داشته است.

دگَروال قشمی هم در کمتر از یک سال بعد ترور شد و راه برای رسیدن صالح به قدرت هموار شد.

در آن زمان؛ هیچ کس باور نمی کرد که عمر حکمرانی صالح دراز باشد. او یک قریه نشین تقریبا بیسواد بود که حتی نمی توانست به درستی سخنرانی کند.

در آن هنگام؛ پیش بینی سازمان سیا هم این بود که صالح در قیام بهار سال ۱۹۷۹ سرنگون خواهد شد. اما هنر او در جذب سیاستمداران کهنه کار یمن و استفاده از تجربیاتشان، باعث شد تا حمایت این شخصیتها را به دست آورد و ضمن آن طیفی جدید از فن سالاران را هم جذب خود کرد و بدیهی است که مطلقا از جانب این افراد احساس ترس نمی کرد.

صالح مطلقا یک مسلمان متدین نبود اما توجه خاصی به مدیریت کردن اسلامگراها داشت که در کولتور مذهبی یمن رشد و پرورش یافته بودند. یمنی هایی که در دهه ۱۹۹۰ در افغانستان با ارتش شوروی سابق جنگیده بودند در بازگشت به کشور وارد نیروهای امنیتی شدند. صالح به این افراد کاری نداشت تا اینکه شاخه القاعده در شبه جزیره عربی شروع کرد اهداف رژیم او را هدف حملاتش قرار داد و او آنگاه مبارزه علیه این افراد را شدت بخشید.

صالح خدمت زیادی به افراد هم قبیله ای خود از قبیله سنهان کرد که در ارتش و سایر نیروهای امنیتی کار می کردند. از نمونه این افراد پسر صالح احمد علی صالح بود که ریاست گارد جمهوریخواهان را برعهده گرفت و برادرزاده صالح یحیی صالح هم مامور همکاری با امریکایی ها در امر مبارزه با تروریزم شد.

* صالح با پیوستن به عربستان ثابت کرد که براحتی می تواند اخلاق وفاداری را کنار بگذارد

صالح شخصا با تصمیمی که روز شنبه این هفته گرفت و ایتلاف با حوثی ها را رها کرد و به عربستان سعودی و سایر قدرتهای منطقوی پیوست، که سه سال بود با بمباردمانهای ویرانگر آنها می جنگید، عملا ثابت کرد که براحتی می توان اصل اخلاقی وفاداری را زیر پا گذاشت.

او روز شنبه در یک گفت وگوی تلویزیونی گفت ما به احترام حسن همجواری ورق را بر می گردانیم، اما تاریخچه دور و دراز حیات این مرد قدر قدرت سیاست که بحران های بیشماری را پشت سر گذاشت، دیگر ورقی برای برگراندن ندارد.