رابطه افغانستان و هند همواره مورد نگرانی پاکستان بوده است. پاکستان دوست دارد که افغانستان تحت نفوذش باقی بماند و از این کشور به عنوان عقبه استراتژیک استفاده نماید. با این حال، وضعیت آنگونه نیست که پاکستان می خواهد. روابط افغانستان و هند عمیق تر می شود. جدا از روابط حکومت دو کشور مردم افغانستان نیز نگاه خوشبینانه نسبت به دولت و مردم هند پیدا نموده است. پروژه های همانند ساخت ساختمان پارلمان کشور، بند سلما، مرمت راه دلارام-زرنج و اجرای پروژه های خرد و بزرگ دیگر توسط هند منجر به تعمیق روابط دو کشور شده است. این روابط تا چه اندازه برای افغانستان سودمند است؟ آیا این روابط منجر به آوردن ثبات و صلح در کشور خواهد شد؟

هند یکی از بزرگترین حامیان حکومت افغانستان بعد از سقوط امارت اسلامی طالبان بوده است. اکنون کمک های هند به افغانستان به بیش از دو میلیارد دالر می رسد. کمک های هند به افغانستان منجر به نزدیکی دو کشور شد. حامد کرزی، همواره هند را یکی کشور های خوب و دوست برای افغانستان می خواند و برعکس او پاکستان را همواره متهم به حمایت از گروه های مخالف مسلح دولت افغانستان می نمود. روابط افغانستان و پاکستان پر فراز و نشیب بود. روابط دو کشور در زمان حامد کرزی بر معیار هیچ اصولی تعریف نشده بود. روزی پاکستان برای ما کشور برادر و دوست بود و روزی دیگر دشمن.

زمانی که اشرف غنی قدرت سیاسی را به دست گرفت اما، تحول بنیادی در سیاست خارجی کشور رونما شد. اشرف غنی روابط با پاکستان را در اولویت سیاست خارجی حکومتش قرار داد. او به پاکستان سفر کرد و بعد از دیدار با نواز شریف، نخست وزیر پاکستان به دیدار رئیس ارتش پاکستان در مقر نظامی این کشور رفت. این مسئله نشان داد که رئیس جمهور به نقش پاکستان در آوردن و صلح و ثبات در افغانستان واقف است. او برخلاف رئیس جمهور کرزی هند را در حاشیه قرار داد. هند هیچ نقش در سیاست غنی در آوردن صلح در افغانستان نداشت. برخلاف حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان که نیروهای امنیتی کشور را برای آموزش به هند می فرستاد به پاکستان فرستاد.

پیشنهاد بعدی:  برای هند جنگ در افغانستان بهتر است یا صلح؟

پاکستان نیز از حضور اشرف غنی در اسلام آباد استقلال بی نظیر کرد. پیش بینی می شد که روابط دو کشور به مرور زمان بهبود یافته و در نهایت پاکستان حاضر به آوردن گروه طالبان به میز مذاکره شود. رئیس جمهور غنی قبل از سفر به پاکستان به چین سفر نموده بود و ظاهرا از مقامات چین خواسته بود که پاکستان را تشویق به آوردن صلح در افغانستان نماید. بعد از آن به ایالات متحده آمریکا سفر نمود. نتیجه این سفر ها شکل دهی گفتگوی چهار جانبه صلح شد. چهار دور نشست چهار جانبه صلح میان افغانستان، پاکستان، ایالات متحده آمریکا و چین در سطح بالا برگزار شد. دور پنچم اما، با حضور نماینده های پایین رتبه افغانستان در اسلام آباد پاکستان دایر گردید. در آغاز نشست های چهار جانبه، حکومت افغانستان خوشبین بود که پاکستان نقش مثبت بازی خواهد کرد اما، بعد از دو چهارم مقامات کابل خوش بینی خود را از دست داد.

رئیس جمهور غنی اکنون راهی را می رود که قبل از او حامد کرزی پیموده بود. او همانند حامد کرزی، پاکستان را متهم به حمایت از گروه های مخالف مسلح دولت افغانستان می کند. نتیجه روابط کنونی حکومت افغانستان با پاکستان مشخص است. نتیجه آن ادامه جنگ در افغانستان است. بدون شک، این راه پاسخگو نیست. سیاست کنونی رئیس جمهور غنی آموزده شده است. اگر این سیاست پاسخگو می بود در دوران حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین جواب می داد. با این حال، سیاست اشرف غنی با حامد کرزی این تفاوت را دارد که رئیس جمهور غنی در حال تلاش برای رهایی افغانستان از وابستگی به پاکستان است. بندر چابهار و گسترش روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای آسیایی میانه از نمونه های آن است. تلاش ها به منظور گسترش تولید انرژی در افغانستان ممکن است نوع بازی میان دو کشور را در آینده تغییر دهد. با این حال، برای خودکفایی انرژی و صادر کردن آن به پاکستان و یا دیگر کشورهای آسیایی جنوبی نیازمند ثبات و صلح می باشیم.

پیشنهاد بعدی:  کنایۀ تلخِ وزیردفاع هند به پاکستان!

تلاش های اشرف غنی در راستای ایجاد منافع مشترک میان کشورهای منطقه یکی از فاکتور های برجسته است. این مسئله ظرفیت آوردن صلح و ثبات در افغانستان را دارد اما، آمدن صلح و ثبات در افغانستان منوط به سیاست پاکستان در این مورد است. اگر پاکستان اهمیت منافع مشترک منطقه ‎ایی را جدی بگیرد و سیاست خود را نسبت به افغانستان تغییر دهد ما به صلح و ثبات دست می یابیم اما، اگر پاکستان منافع مشترک منطقه ‎ایی کم ارزش تر از سیاست کنونی خود در قبال افغانستان بداند و همچنان باورمند به این بماند که افغانستان باید کشور عمق استراتژیک باشد در آن صورت سخت و دشوار است که ما به صلح و ثبات دست یابیم.

در هر صورت ما نیازمند آنیم تا مناسبات خود را با پاکستان چارچوب مند سازیم. روابط خود براساس اصول و معیار های مشخص تعریف نمایم. روابط ما نباید مقطعی تعریف گردد. امر مسلم آن است که ما قادر نیستیم که کشورهای همسایه خود را انتخاب کنیم. ما چه بخواهیم و چه نخواهیم پاکستان یکی از کشورهای همسایه ماست. از این جهت، ضروری است که روابط ما با این کشور بر اساس اصول و معیار های مشخص و دراز مدت تعریف گردد. ما باید یک نوع تعادل در روابط خود میان هند و پاکستان به وجود آوریم. در وضعیت کنونی که ما پاکستان را متهم به حمایت از گروه های شورشی می کنیم و آمدن نخست وزیر هند به افغانستان با آب و تاب زیاد خوش آمدید می گویم مسلم است که موجب نگرانی مقامات اسلام آباد می شود. به همین خاطر، بهتر است که رئیس جمهور غنی همان سیاست اول خود را در قبال پاکستان دنبال نماید. تنها با روابط حسنه با پاکستان امکان اجرایی شدن سیاست داخلی و منطقه ‎ایی رئیس جمهور قابل اجرا است. بنابراین، ضرورت جدی در بازنگری سیاست خارجی افغانستان نسبت به پاکستان وجود دارد. زیرا، موفقیت ما در سیاست داخلی نسبت گسترده با سیاست خارجی ما با پاکستان دارد.

پیشنهاد بعدی:  عواقب دوستی افغانستان با هند چیست؟

در پایان این نوشتار باید متذکر شوم که اکنون رئیس جمهور غنی راهی را می پیماند که قبل از او حامد کرزی پیموده بود و نتیجه جز ادامه جنگ در افغانستان در پی نداشت. بنابراین، بهتر آن است که رئیس جمهور غنی به پاکستان اولویت بدهد و نگذارد که این کشور مانع اجرای سیاست های داخلی و منطقه ‎ایی اش شود. در غیر آن، تلاش های او بی نتیجه خواهد ماند. زیرا، از یک طرف اگر ما آباد و بازسازی کنیم از طرف دیگر، گروه های شورشی و تند رو ویران می کند. ما نیازمند روابط نیکو با پاکستانیم تا بتوانیم به صلح و ثبات دست یابیم.

موضوع : اخبار