اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

چند روز پیش مقام‌ های اداره حفاظت محیط زیست کشور اظهار داشتند که حکومت قبلى و کنونى، اراده ا‌ی براى کاهش آلودگى هوا ندارد و براساس آمار بانک جهانی، سالانه یک میلیون تُن آلاینده یا ذرات معلق در فضای کابل پخش می‌ شود و دولت برای پاک کاری آن هیچ هزینه ا‌ی را در نظر نمی ‌گیرد. طی نشستی تحت عنوان « رسانه‌ های افغانستان و مسئولیت اجتماعی» در کابل رییس برنامه ‌ریزی اداره حفاظت از محیط زیست بیان داشت: بر اساس آماری که بانک جهانی صرف در محدوده شهر کابل انجام داده، سالانه یک میلیون تُن به شمول (۶۷۰ هزار تن دی اکسید کاربن و ۹۷هزار تن مونواکسید کاربن) آلاینده به فضای شهر کابل پرتاب می ‌شود ولی دولت هیچ هزینه ا ‎ی را برای پاک کاری آن نمی ‎ پردازد. حال آنکه که سایر کشور های جهان به ویژه ایالات متحده امریکا، برای پاک کاری یک تن ذرات معلق در فضا، ۵۳۰۰ دالر هزینه می‌ کند اما دولت افغانستان چنین هزینه ا‌ی را نمی ‌پردازد. بر اساس گفته این مقام نبود اراده سیاسی از سوی حکومت قبلی و فعلی، قانون شکنی ‌ها، فقر مالى و فرهنگى، ساختار اقتصاد بازار، تراکم نفوس، ادامه ناامنی‌ ها، آب و هوای خشک، کمبود هماهنگی میان ادارات ذی‌ دخل و تغییرات اقلیمی را از چالش‌ های فرا راه اداره حفاظت محیط زیست عنوان کرد.وی در ادامه افزود که این اداره برنامه ‌ها و پالیسی‌ های مبارزه با آلودگی هوا را در سطح کشور ساخته است، ولی دولت هیچ تمایلی برای تمویل این برنامه ‌ها ندارد.
بدون تردید درمیان انبوهی از مشکلات و چالش ‌های که جامعه ما باآن روبرو می‌ باشد، وضعیت تاسفبار و نگران کننده محیط زیست یکی از موارد و تهدید های جدی است که نسبت به آن غفلت تکان دهنده ای وجود دارد. باید افزود وقتی سخن از وضعیت محیط زیستی به میان می آید، این موضوع فقط در شهرها محدود نمی گردد، بلکه دامنه وسیعی به وسعت کشور را با ابعاد مختلف آن دربر می‌گیرد. همینطور این نگرانی در بخشی از ماه های سال شدت بیشتری بخود می‌ گیرد. شاید بهانه این نوشتار درباره وضعیت محیط زیست، آلودگی و نامساعدبودن بسیار شدید آب و هوای کابل باشد، اما این بهانه موجب گردید تا علاوه بربیان نگرانی های محیط زیستی در شهرکابل، موضوع از یک نگاه کلانتر نیز مورد توجه و بحث قرار گیرد.
وضعیت محیط زیست از موضوعاتی است که چگونگی آن بر زندگی و سلامتی جامعه اثر جدی و واضحی بجای میگذارد. به همین جهت همه کشورهای جهان اعم از پیشرفته، در حال رشد و عقب مانده به گونه یی نسبت به چگونگی محیط زیست حساسیت داشته و در بسیاری از موارد با چالش های ناشی از تخریب محیط زیست رو برو می باشند. طبیعی به نظر می رسد که  افغانستان نیز با توجه به مشکلات فراوانی که در زمینه های مختلف با آن روبرو می باشد، موضوع محیط زیست نیز از مسایلی است که بخش عمده ای از مشکلات آن را دربر میگیرد. بی تفاوتی نسبت به چگونگی محیط زیست شرایط مساعد و مصئون را برای یک زندگی سالم و آرام سلب خواهد کرد. در همین راستا افغانستان نیز یک اداره مستقلی را جهت نظارت و مطالعه بر وضعیت محیط زیستی کشور بوجود آورده است. قانون حفظ محیط زیست که از سوی این اداره ارائه شده است  محیط زیست را اینگونه تعریف مینماید : محیط زیست عبارت از منابع طبیعی تعاملات بین اجزای منابع طبیعی یا بین اجزای مذکور و انسان ها و حیوانات ، خواص فیزیکی ، فرهنگی ، تزیینی یا شرایطی است که صحت و سلامت آنها را تحت تاثیر قرار میدهد. طبق این تعریف و بر بنیاد شواهد و مطالعات صورت گرفته که اداره ملی محیط زیست نیز در آن شریک می باشد، محیط زیست کشور بطور کلی در وضعیت بسیار وخیم و خطرناکی قرار دارد. این وخامت وضعیت محیط زیستی، خصوصا در شهر کابل بیش از همه نگران کننده به نظر می رسد. بطور مثال با اینکه آلودگی هوا و وخامت وضعیت محیط زیستی یک پدیده منفی جهانی محسوب می‌گردد، اما اداره ی ملی حفاظت محیط زیست در این رابطه اعلام داشته است که ذرات کوچک سمی موجود در فضای کشور، هفت برابر بیشتر از کشور های جهان میباشد. بربنیاد اظهارات یک مقام اداره ملی محیط زیست کشور در شرایط کنونی سالانه در سراسر جهان تقریبا ۱۳ ملیون نفر به دلیل مشکلات و امراضی که از محیط زیست سرچشمه می‌گیرد جان خود را از دست میدهند، اما این بحران در افغانستان به مراتب بیشتر و خطرناکتر از سایر کشورها می باشد. به گفته ی این مقام اداره ملی محیط زیست متوسط عمر در کابل طبق احصاییه هایی که انجام شده است برای خانم ها ۴۴ سال و برای مرد ها ۴۵ سال می باشد. بر اساس شواهدعلمی میزان طول عمر انسان‌ها کاملا به وضعیت و چگونگی محیط زیست ارتباط دارد. چنانچه معیارها و استندردهای محیط زیستی رعایت گردد، بطور قطع میزان طول عمر افراد در کشور بیش از این افزایش خواهد یافت.
درباره علل وخامت وضعیت محیط زیستی در جهان و کشور علل و زمینه‌های متعددی برشمرده شده است. افزایش گرمای زمین و تخریب لایه ازن به دلیل‌افزایش تولید گازهای معروف به گازهای گلخانه یی عامل اصلی آلودگی هوا و محیط زیست در جهان شناخته شده است. این وضعیت نگرانی ها و تشویش های فزاینده یی را در محافل علمی و تکنولوژیک جهان به وجود آورده است. برای مقابله با چنین وضعیتی به استثنای ایران و امریکا، نمایندگان حدود ۱۴۰ کشور جهان پیمانی را بنام پیمان کیوتو در سال ۱۹۹۷ به امضا رسانیده اند. اما در افغانستان، تمهیدات در مقابله با مشکل محیط زیستی جز ایجاد اداره ملی محیط زیست و تصویب قانون محیط زیست، تاکنون اقدام لازم و درخور توجه صورت نگرفته است.
در باب علل و عوامل آلودگی محیط زیستی در کشور بر شمرده اند بطور کلی فاکتورهای زیر را می توان یاد نمود. علل سیاسی‌ -امنیتی در صدر همه عوامل قرار دارد. بر کسی پوشیده نیست که سال‌ها جنگ و درگیری و استفاده از سلاح های مختلف النوع و نیز فروپاشی نظام اداره و کنترل در کشور موجب گردید که پیامدهای شوم و اثرهای آن تا سالهای سال گریبان‌گیر نسل امروز آینده کشور گردد.
تخریب منابع طبیعی و آلودگی محیط زیست بوسیله طبیعت و انسان فاکتورهای دیگری هستند که در زمینه بحران محیط زیستی در کشور دخالت دارند. تداوم خشک سالی و از بین رفتن مراتع و نابودی مزارع و جنگلات، و وقوع سیلاب های سنگین بخاطر تغییراتی که در طبیعت رونما گردیده است؛ از سوی دیگر عوامل انسانی نیز به نوبه خود مستقیم و غیرمستقیم در تخریب و نابودی منابع طبیعی موثر واقع می‌شود. بطور مثال استفاده نادرست از طبیعت و مواهب آن که پیامدهای ناگواری را در عرصه زیست محیطی بدنبال داشته است، همه بگونه ای بحران زیست محیطی را تشدید نموده و دوام بخشیده است. هجوم بی رویه مردم از ده‌ها بسوی شهرها و ایجاد حاشیه نشینی های متعدد در شهرهای عمده بخصوص در کابل آلوده گی، هوای شهرها به اثر مصرف نادرست مواد نفتی در موترها و خرابی سرک‌های داخل شهرها که سبب گرد و خاک می شود، از بین رفتن فضاهای سبز بخاطر ساخت و سازهای بی رویه ساختمانی، مجهز نبودن بسیاری از ساختمان های دولتی و شخصی با سیستم های آبرسانی و عدم موجودیت امکانات رفاهی و اجتماعی در بسیاری از شهرهای کشور هر کدام بگونه ای در ایجاد بحران زیست نقش و دخالت داشته اند. بطور نمونه تراکم نفوس در کابل، آنگونه که احصاییه ها نشان میدهد در شهر کابل نزدیک به ۵ ملیون انسان زندگی میکنند که این شهر به هیچ وجه گنجایش و ظرفیت خوب و مناسب زیست به این رقم بزرگ را ندارد. مهم تر از همه اینکه در حدود ۷۰-۸۰ درصد این افراد، با فرهنگ شهر نشینی آشنایی ندارند. از جانب دیگر عدم توجه لازم از سوی حکومت و مقامات مسئول ذیربط، نبودن بودجه لازم در رابطه با سرمایه گزاری و سیاست گزاری برای حفظ محیط زیست، نبود کادر یا پرسونل مسلکی و وسایل لازم برای توسعه و تقویت اداره محیط زیست و هم چنین عدم همکاری به موقع و مورد انتظار دیگر ادارات و مردم برای حفظ و مراقبت از محیط زیست خویش هریک بگونه ای در وضعیت ناگوار محیط زیستی اثر گذار بوده اند.
اما راه های بیرون رفت از این مشکل محیط زیستی آنست که ادارات مسئول به خصوص اداره ملی حفاظت محیط زیست، وزارت صحت، وزارت زراعت و شهرداری ها با تشریک مساعی لازم در زمینه سیاست گزاری دقیق نموده و اقدام های جدی و فوری را روی دست گیرند. تاکید بر نکته اقدام جدی وفوری از آن جهت است که واقعیت آنست که وضعیت محیط زیستی در کشور و بخصوص در کابل واقعاً نگران کننده به نظر می رسد و به یک ابتکار جدی و عملی ضرورت دارد. اگر ارگان های مسوول در این زمینه اقدام به موقع و عملی ننمایند مشکلاتی که در حال و آینده سلامتی هموطنان را تهدید می نماید، جبران آن شاید غیرممکن باشد و مردم محکوم به این خواهند بود که با کشتار فاجعه بار اما بی صدا دست و پنجه نرم نمایند.