اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

چند روز پيش مقام‌ هاي اداره حفاظت محيط زيست کشور اظهار داشتند که حکومت قبلى و کنونى، اراده ا‌ي براى کاهش آلودگى هوا ندارد و براساس آمار بانک جهاني، سالانه يک ميليون تُن آلاينده يا ذرات معلق در فضاي کابل پخش مي‌ شود و دولت براي پاک کاري آن هيچ هزينه ا‌ي را در نظر نمي ‌گيرد. طي نشستي تحت عنوان « رسانه‌ هاي افغانستان و مسئوليت اجتماعي» در کابل رييس برنامه ‌ريزي اداره حفاظت از محيط زيست بيان داشت: بر اساس آماري که بانک جهاني صرف در محدوده شهر کابل انجام داده، سالانه يک ميليون تُن به شمول (670 هزار تن دي اکسيد کاربن و 97هزار تن مونواکسيد کاربن) آلاينده به فضاي شهر کابل پرتاب مي ‌شود ولي دولت هيچ هزينه ا ‎ي را براي پاک کاري آن نمي ‎ پردازد. حال آنکه که ساير کشور هاي جهان به ويژه ايالات متحده امريکا، براي پاک کاري يک تن ذرات معلق در فضا، 5300 دالر هزينه مي‌ کند اما دولت افغانستان چنين هزينه ا‌ي را نمي ‌پردازد. بر اساس گفته اين مقام نبود اراده سياسي از سوي حکومت قبلي و فعلي، قانون شکني ‌ها، فقر مالى و فرهنگى، ساختار اقتصاد بازار، تراکم نفوس، ادامه ناامني‌ ها، آب و هواي خشک، کمبود هماهنگي ميان ادارات ذي‌ دخل و تغييرات اقليمي را از چالش‌ هاي فرا راه اداره حفاظت محيط زيست عنوان کرد.وي در ادامه افزود که اين اداره برنامه ‌ها و پاليسي‌ هاي مبارزه با آلودگي هوا را در سطح کشور ساخته است، ولي دولت هيچ تمايلي براي تمويل اين برنامه ‌ها ندارد.
بدون ترديد درميان انبوهي از مشکلات و چالش ‌هاي که جامعه ما باآن روبرو مي‌ باشد، وضعيت تاسفبار و نگران کننده محيط زيست يکي از موارد و تهديد هاي جدي است که نسبت به آن غفلت تکان دهنده اي وجود دارد. بايد افزود وقتي سخن از وضعيت محيط زيستي به ميان مي آيد، اين موضوع فقط در شهرها محدود نمي گردد، بلکه دامنه وسيعي به وسعت کشور را با ابعاد مختلف آن دربر مي‌گيرد. همينطور اين نگراني در بخشي از ماه هاي سال شدت بيشتري بخود مي‌ گيرد. شايد بهانه اين نوشتار درباره وضعيت محيط زيست، آلودگي و نامساعدبودن بسيار شديد آب و هواي کابل باشد، اما اين بهانه موجب گرديد تا علاوه بربيان نگراني هاي محيط زيستي در شهرکابل، موضوع از يک نگاه کلانتر نيز مورد توجه و بحث قرار گيرد.
وضعيت محيط زيست از موضوعاتي است که چگونگي آن بر زندگي و سلامتي جامعه اثر جدي و واضحي بجاي ميگذارد. به همين جهت همه کشورهاي جهان اعم از پيشرفته، در حال رشد و عقب مانده به گونه يي نسبت به چگونگي محيط زيست حساسيت داشته و در بسياري از موارد با چالش هاي ناشي از تخريب محيط زيست رو برو مي باشند. طبيعي به نظر مي رسد که  افغانستان نيز با توجه به مشکلات فراواني که در زمينه هاي مختلف با آن روبرو مي باشد، موضوع محيط زيست نيز از مسايلي است که بخش عمده اي از مشکلات آن را دربر ميگيرد. بي تفاوتي نسبت به چگونگي محيط زيست شرايط مساعد و مصئون را براي يک زندگي سالم و آرام سلب خواهد کرد. در همين راستا افغانستان نيز يک اداره مستقلي را جهت نظارت و مطالعه بر وضعيت محيط زيستي کشور بوجود آورده است. قانون حفظ محيط زيست که از سوي اين اداره ارائه شده است  محيط زيست را اينگونه تعريف مينمايد : محيط زيست عبارت از منابع طبيعي تعاملات بين اجزاي منابع طبيعي يا بين اجزاي مذکور و انسان ها و حيوانات ، خواص فيزيکي ، فرهنگي ، تزييني يا شرايطي است که صحت و سلامت آنها را تحت تاثير قرار ميدهد. طبق اين تعريف و بر بنياد شواهد و مطالعات صورت گرفته که اداره ملي محيط زيست نيز در آن شريک مي باشد، محيط زيست کشور بطور کلي در وضعيت بسيار وخيم و خطرناکي قرار دارد. اين وخامت وضعيت محيط زيستي، خصوصا در شهر کابل بيش از همه نگران کننده به نظر مي رسد. بطور مثال با اينکه آلودگي هوا و وخامت وضعيت محيط زيستي يک پديده منفي جهاني محسوب مي‌گردد، اما اداره ي ملي حفاظت محيط زيست در اين رابطه اعلام داشته است که ذرات کوچک سمي موجود در فضاي کشور، هفت برابر بيشتر از کشور هاي جهان ميباشد. بربنياد اظهارات يک مقام اداره ملي محيط زيست کشور در شرايط کنوني سالانه در سراسر جهان تقريبا 13 مليون نفر به دليل مشکلات و امراضي که از محيط زيست سرچشمه مي‌گيرد جان خود را از دست ميدهند، اما اين بحران در افغانستان به مراتب بيشتر و خطرناکتر از ساير کشورها مي باشد. به گفته ي اين مقام اداره ملي محيط زيست متوسط عمر در کابل طبق احصاييه هايي که انجام شده است براي خانم ها 44 سال و براي مرد ها 45 سال مي باشد. بر اساس شواهدعلمي ميزان طول عمر انسان‌ها کاملا به وضعيت و چگونگي محيط زيست ارتباط دارد. چنانچه معيارها و استندردهاي محيط زيستي رعايت گردد، بطور قطع ميزان طول عمر افراد در کشور بيش از اين افزايش خواهد يافت.
درباره علل وخامت وضعيت محيط زيستي در جهان و کشور علل و زمينه‌هاي متعددي برشمرده شده است. افزايش گرماي زمين و تخريب لايه ازن به دليل‌افزايش توليد گازهاي معروف به گازهاي گلخانه يي عامل اصلي آلودگي هوا و محيط زيست در جهان شناخته شده است. اين وضعيت نگراني ها و تشويش هاي فزاينده يي را در محافل علمي و تکنولوژيک جهان به وجود آورده است. براي مقابله با چنين وضعيتي به استثناي ايران و امريکا، نمايندگان حدود 140 کشور جهان پيماني را بنام پيمان کيوتو در سال 1997 به امضا رسانيده اند. اما در افغانستان، تمهيدات در مقابله با مشکل محيط زيستي جز ايجاد اداره ملي محيط زيست و تصويب قانون محيط زيست، تاکنون اقدام لازم و درخور توجه صورت نگرفته است.
در باب علل و عوامل آلودگي محيط زيستي در کشور بر شمرده اند بطور کلي فاکتورهاي زير را مي توان ياد نمود. علل سياسي‌ -امنيتي در صدر همه عوامل قرار دارد. بر کسي پوشيده نيست که سال‌ها جنگ و درگيري و استفاده از سلاح هاي مختلف النوع و نيز فروپاشي نظام اداره و کنترل در کشور موجب گرديد که پيامدهاي شوم و اثرهاي آن تا سالهاي سال گريبان‌گير نسل امروز آينده کشور گردد.
تخريب منابع طبيعي و آلودگي محيط زيست بوسيله طبيعت و انسان فاکتورهاي ديگري هستند که در زمينه بحران محيط زيستي در کشور دخالت دارند. تداوم خشک سالي و از بين رفتن مراتع و نابودي مزارع و جنگلات، و وقوع سيلاب هاي سنگين بخاطر تغييراتي که در طبيعت رونما گرديده است؛ از سوي ديگر عوامل انساني نيز به نوبه خود مستقيم و غيرمستقيم در تخريب و نابودي منابع طبيعي موثر واقع مي‌شود. بطور مثال استفاده نادرست از طبيعت و مواهب آن که پيامدهاي ناگواري را در عرصه زيست محيطي بدنبال داشته است، همه بگونه اي بحران زيست محيطي را تشديد نموده و دوام بخشيده است. هجوم بي رويه مردم از ده‌ها بسوي شهرها و ايجاد حاشيه نشيني هاي متعدد در شهرهاي عمده بخصوص در کابل آلوده گي، هواي شهرها به اثر مصرف نادرست مواد نفتي در موترها و خرابي سرک‌هاي داخل شهرها که سبب گرد و خاک مي شود، از بين رفتن فضاهاي سبز بخاطر ساخت و سازهاي بي رويه ساختماني، مجهز نبودن بسياري از ساختمان هاي دولتي و شخصي با سيستم هاي آبرساني و عدم موجوديت امکانات رفاهي و اجتماعي در بسياري از شهرهاي کشور هر کدام بگونه اي در ايجاد بحران زيست نقش و دخالت داشته اند. بطور نمونه تراکم نفوس در کابل، آنگونه که احصاييه ها نشان ميدهد در شهر کابل نزديک به 5 مليون انسان زندگي ميکنند که اين شهر به هيچ وجه گنجايش و ظرفيت خوب و مناسب زيست به اين رقم بزرگ را ندارد. مهم تر از همه اينکه در حدود 70-80 درصد اين افراد، با فرهنگ شهر نشيني آشنايي ندارند. از جانب ديگر عدم توجه لازم از سوي حکومت و مقامات مسئول ذيربط، نبودن بودجه لازم در رابطه با سرمايه گزاري و سياست گزاري براي حفظ محيط زيست، نبود کادر يا پرسونل مسلکي و وسايل لازم براي توسعه و تقويت اداره محيط زيست و هم چنين عدم همکاري به موقع و مورد انتظار ديگر ادارات و مردم براي حفظ و مراقبت از محيط زيست خويش هريک بگونه اي در وضعيت ناگوار محيط زيستي اثر گذار بوده اند.
اما راه هاي بيرون رفت از اين مشکل محيط زيستي آنست که ادارات مسئول به خصوص ادارة ملي حفاظت محيط زيست، وزارت صحت، وزارت زراعت و شهرداري ها با تشريک مساعي لازم در زمينه سياست گزاري دقيق نموده و اقدام هاي جدي و فوري را روي دست گيرند. تاکيد بر نکته اقدام جدي وفوري از آن جهت است که واقعيت آنست که وضعيت محيط زيستي در کشور و بخصوص در کابل واقعاً نگران کننده به نظر مي رسد و به يک ابتکار جدي و عملي ضرورت دارد. اگر ارگان هاي مسوول در اين زمينه اقدام به موقع و عملي ننمايند مشکلاتي که در حال و آينده سلامتي هموطنان را تهديد مي نمايد، جبران آن شايد غيرممکن باشد و مردم محکوم به اين خواهند بود که با کشتار فاجعه بار اما بي صدا دست و پنجه نرم نمايند.