اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

در این نوشتار، نتایج دومین سفر طولانی خارجی ترمپ مورد بررسی قرار گرفته است.

دونالد ترمپ رییس جمهوری امریکا اخیرا سفر دو هفته‌ای را به پنج کشور آسیایی جاپان، کوریای جنوبی، چین، ویتنام و فیلیپین انجام داد. این سفر، دومین سفر طولانی خارجی ترمپ بعد از ورود به ارگ سفید محسوب می‌شود. انگیزه ترمپ از سفر دو هفته‌ای به پنج کشور آسیایی چه بود؟ ترمپ در سفر آسیایی خود چقدر توانست به اهداف خود دست یابد؟ چالش‌ها و فرصت‌های دولت امریکا در شرق آسیا چیست؟ در مقاله پیش رو تلاش می شود به برخی ازاین پرسش‌ها پاسح داده شود.

اهداف ترمپ از سفر

به اعتقاد اغلب کارشناسان سیاسی رییس جمهوری امریکا به چند دلیل به شرق آسیا سفر کرده است:

۱- مهار چین:

برخی تحلیلگران بر این باورند که ترمپ در جریان این سفر مهار چین در حوزه‌های مختلف اقتصادی و نظامی را مدنظر داشت. چین یکی از بزرگترین اقتصادهای جهان و یکی از بزرگترین رقبای امریکا ظرف یک تا دو دهه آینده خواهد بود. قدرت اقتصادی در آینده برای چین قدرت نظامی و سیاسی را هم ایجاد خواهد کرد. تعامل با این قدرت بالقوه، در دستور کار واشینگتن قرار دارد. صرف نظر از این موضوع نقش و نفوذ پکن بر کوریای شمالی برای امریکا اهمیت فوق العاده‌ای دارد. از طرف دیگر شی جین پینگ به تازه گی برای یک دوره ۵ ساله دیگر من‌حیث رییس جمهوری چین انتخاب شده است، از این رو به طور قطع بر مقاومت پکن در مقابل فشارهایی امریکا افزوده خواهد شد.

۲- کوریای شمالی:

سفر ترمپ به شرق آسیا سفر در شرایطی انجام شد که دولت او با کوریای شمالی وارد تنش‌های شدیدی شده است؛ و به تعبیری سیاست‌های مداخله‌گرایانه ترمپ شبه جزیره کوریا را در آستانه جنگ قرار داده است. ادامه این روند در شرایطی است که کوریای شمالی هم احتمال وارد شدن به هرگونه مذاکره را رد و بر تقویت زرداخانه‌های هستوی خود تاکید کرده است.در این میان جاپان و کوریای جنوبی من‌حیث متحدان امریکا، بیش از دیگر کشورها در منطقه در معرض تهدیدهای کوریای شمالی قرار دارند و پایگاه‌های نظامی و ضدراکتی امریکا در منطقه را میزبانی می‌کنند. حضور ترمپ در این منطقه در شرایطی که فعالیت‌های راکتی کوریای شمالی افزایش یافته است، حامل پیام روشن و آشکاری برای رهبران پیونگ یانگ است.

۳- ادامه حضور در شرق آسیا:

در کنار مقابله با تهدیدهای هستوی کوریای شمالی ، ادامه حضور در شرق آسیا و یارگیری‌های منطقوی از دیگر اهداف سفر ترمپ به شرق آسیا محسوب می‌شود. نشریه دپلومات (The Diplomat) دربا ره سفر ترمپ به شرق آسیا نوشته است: پس از آنکه ماه‌ها ترمپ در مورد کوریای شمالی به صورت انفرادی وارد عمل می‌شد، اکنون وی در تلاش است تا در سفر به شرق آسیا، جبهه‌ای از کشورهای گوناگون را با عنوان Indo-Pacific (هند و پاسیفیک) تشکیل دهد.

۴- منافع اقتصادی:

افزایش تجارت آزاد دوجانبه و ایجاد فرصت‌های بیشتر برای شرکت‌های امریکایی در منطقه، از دیگر اهداف ترمپ از سفر به منطقه است. از دید امریکایی‌ها چین بسیاری از فرصت‌های اقتصادی در این منطقه را از آن خود کرده است. ترمپ به جای پابندی به قرارداد‌های تجارت جمعی، اما بر تقویت تجارت دوجانبه تاکید دارد تا بتواند با رایزنی با رهبران این کشورها با فراهم‌کردن عرصه‌ای مهیاتر برای فعالیت شرکت‌های امریکایی و ترغیب این کشورها به سرمایه‌گذاری در امریکا، از کسری تراز بازرگانی خود با آن‌ها بکاهد. منطقه جنوب و شرق آسیا به خاطر برخورداری از ظرفیت‌های اقتصادی گسترده و جمعیت کلان، در حال تبدیل شدن به یکی از محورهای اقتصادی جهان است. بر همین مبنا می‌توان گفت این منطقه در آینده‌ای نزدیک در اقتصاد جهان و ایالات متحده امریکا نقشی تعین‌کننده خواهد داشت. اکنون این منطقه به لحاظ اقتصادی برای امریکا از اولویت استراتیژیک برخوردار است.

۵- کاهش انتقادهای داخلی:

افزون بر دلایل فوق، به نوشته نشریه الجریده، کاهش از انتقادهای داخلی یکی دیگر از اهداف ترمپ به شرق آسیا محسوب می‌شود. ترمپ رییس جمهوری امریکا در حالی به آسیا سفر کرد که بحران‌های داخلی او را در محاصره قرار داده است. تحقیقات درباره دخالت روسیه در انتخابات امریکا و اتهام‌هایی مبنی بر اینکه برحی از معاونان ترمپ علیه امریکا دست به توطیه زده‌اند، هنوز هم ادامه دارد.اختلاف‌ها و شکاف‌های کلان با کانگرس، مشکلات قضایی مشاوران وی؛ در این شرایط همه چشم‌ها به سفر ترمپ به ۵ کشور آسیایی جاپان، کوریای جنوبی، چین، ویتنام و فیلیپین دوخته شده است. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سیاست خارجی او رویارویی امریکا و همقراردادان آن با تهدیدهای پروگرام هستوی و راکتی پیونگ یانگ است. به موازات این، ایالات متحده با کسری تراز بازرگانی با اغلب کشورهای جنوب شرق آسیا و شرق آسیا مواجه است.

چالش‌های امریکا در شرق آسیا:

به گفته اغلب کارشناسان ترمپ در این سفردو هفته ای خود با چالش‌هایی نیز مواجه بوده است:

۱- چین:

درنگاه دولتمردان امریکا، نظام کمونیستی در چین همچنان مهمترین خطر برای امریکا است. امریکا با دخالت در امور دریای چین جنوبی و دریای چین شرقی می‌کوشد برای دولت پکن دردسر درست کند.در این میان پلان عظیم اقتصادی چین موسوم به یک جاده، یک راه امریکا را در مورد گسترش بیشتر نفوذ چین در منطقه نگران می‌کند.امریکا می‌کوشد با اهرم‌هایی نظیر حقوق بشر، تایوان و هانگ کانگ، دولت پکن را تحت فشار قرار دهد. به بیان دیگر در حال حاضر گفتمان اختلاف‌انگیز میان چین و امریکا بحث هژمون است.در این میان اختلافات چین با امریکا در سه بخش سیاسی، نظامی و اقتصادی-تجاری همچنان ادامه دارد. امریکا در بخش اقتصادی، سیاست دامپینگ ضد چین را اعمال می‌کند و در بخش نظامی نیز خواهان کاهش بودیجه نظامی این کشور است.این درحالی است که چین به دنبال اتخاذ سیاست‌های عدالت محورانه در بخشهای مختلف با امریکا است.

۲- کوریای شمالی:

بسیاری بر این اعتقادند که آینده تحولات کوریای شمالی تحت تاثیر سفر ترمپ به منطقه قرار دارد. به نوشته بوستون هرالد کار ترمپ در چین سخت است زیرا پکن با پیونگ یانگ دارای روابط اقتصادی بسیار قوی است به طوری‌که در سال گذشته ۹۲٫۵ تجارت کوریای شمالی با چین بوده و حدود ۹۰ فیصد تیل خام کوریای شمالی را چین تامین کرده است. چین منبع غذایی یک سوم جمعیت کوریای شمالی بوده و ۱۰۰ فیصد سوخت طیارات پیونگ یانگ را تامین می‌کند. علاوه بر این، چین اصلی‌ترین حامی کوریای شمالی در صحنه بین‌الملل از جمله در سازمان ملل متحد است. پکن ممکن است قدرت تغییر ذهنیت کیم جونگ اون در مورد سلاح های هستوی را نداشته باشد، اما چین می‌تواند مقامات حکومتی کوریای شمالی را متقاعد کند که حمایت از کیم جونگ اون و سیاست‌های هستوی وی به نفع کوریای شمالی و آن‌ها نیست. ناظران چینی بر این باور هستند که مخالفت کیم جونگ اون با خواسته‌های چین ثابت می‌کند چین نفوذ چندانی بر کوریای شمالی ندارد اما رویدادهای اخیر خلاف این امر را نشان می‌دهد. پس از محکوم کردن آخرین آزمایش راکتی کوریای شمالی در ماه سِپتِمبر توسط شورای امنیت و هشدار جدی چین به پیونگ یانگ، کوریای شمالی تاکنون آزمایش راکتی انجام نداده است. این در حالی است که پیونگ یانگ از ابتدای سال جاری تا ماه سِپتِمبر ۱۵ راکت را مورد آزمایش قرار داده بود. و روسای جمهوری امریکا تاکنون موفق نشده‌اند چین را مجبور کنند پیونگ یانگ را تحت فشار قرار دهند.

۳- حضور امریکا در شرق آسیا:

به گفته مایکل اوهانلون کارشناس مسایل سیاسی مرکز بروکینز ، شتاب زدگی های ترمپ از زمان آغاز ریاست جمهوری وی تاکنون بزرگترین چالش را در سیاست خارجی امریکا به وجود آورده است.در این میان بسیاری از تصمیم سازان آسیا بر این باوند که ترمپ دیدگاه آشکاری ندارد و بر تاکتیک هایی برای دستیابی به بالاترین منافع تکیه می کند. در شرایط کنونی و با توجه به اینکه اظهارات ترمپ از زمان تبلیغات ریاست جمهوری تا کنون تنش آفرین بوده است بسیاری از کشورهای آسیایی و در رأس آنها چین، جاپان، کوریای جنوبی و بسیاری از کشورهای جنوب شرق آسیا از اظهارات ترمپ و اقدام‌های او خاصتاً پس از عقب‌نشینی از توافق آب‌و‌هوایی پاریس و توافق همکاری اقتصادی در اقیانوس هند خاصتاً پس از شعار نخست امریکا نگران هستند. از این رو، بسیاری از تصمیم‌سازان در کشورهای آسیایی پیش‌بینی می‌کنند که سیاست خارجی ترمپ در بسیاری از موارد در زمینه بازرگانی و امنیت در نوسان است و ترمپ رویکرد آشکاری ندارد و این مسایلی است که نگرانی همقراردادان راهبردی امریکا را به دنبال داشته است.

۴- منافع اقتصادی:

نخستین سفر دپلوماتیک رییس جمهوری تاجر مسلک امریکا به خلیج فارس خاصتاً عربستان سعودی (که مدت اندکی پس از دریافت منصب ریاست جمهوری انجام شد) نمونه بارزی از رویکردهای وی به سیاست و اقتصاد است. ترمپ از ضعف سیاستمداران سعودی استفاده کرد و با بهره برداری از حربه ایران هراسی، توانست شرایط را مدیریت کند. رییس جمهوری امریکا با این سیاست در نهایت توانست صدها ملیارد دالر از پول‌های تیلی باشنده گان سعودی را به سوی اقتصاد و صنعت ایالات متحده روانه کند. اگر چه ترمپ در منطقه غرب آسیا با با اولین سفر خارجی به ریاض و با پلان ایران هراسی موفق شد قرارداد ۴۵ ملیارد دالری فروش سلاح به عربستان را به پیش ببرد. این در حالی است که وضعیت کشورهای منطقه شرق آسیا متفاوت از عربستان است و نمی‌توانند مانند این کشور سلاح خرید کنند.از این رو مهمترین هدف ترمپ محدودسازی چین و بازکردن هر چه بیشتر بازارها به نفع امریکا است. در حال حاضر امریکا ۵۱۰ ملیارد دالر در تجارت با کشورهای شرق آسیا کسری تجاری دارد. بیش از ۷۰ فیصد کسری تجاری امریکا با چین، کوریای جنوبی و جاپان است. امریکا کشورهای منطقه را تشویق می‌کند که وارد تعامل راهبردی با چین نشوند و هندوستان نیز از حضور در پلان راه ابریشم نوین چین اجتناب می‌کند.

نتیجه‌گیری

به نوشته اکونومیست به نظر می‌رسد ترمپ از نتایج سفر به چین راضی است. وی توانسته است از رییس جمهوری چین برای اجرای کامل قطعنامه‌های شورای امنیت علیه کوریای شمالی، تعهدات لازم را بگیرد. ولی مساله اصلی این است که این خوش‌خلقی و رفتار خوب بین رهبران امریکا و چین تا چه زمانی ادامه خواهد یافت. چین در دوره زمامداری شی جین پینگ به صورت علنی‌تر نفوذ امریکا در آسیا را به چالش کشیده است. ترمپ مدعی است که او و رییس جمهوری چین نزدیک هستند. ولی این مساله را به سختی می‌توان نسبت به رویکرد دو کشور نسبت به سایر کشورها مشاهده کرد. به نوشته اکونومیست، در حالی که به نظر می‌رسد دیدار ترمپ و شی جین پینگ دوستانه بوده ولی احساسات ضد امریکایی در چین به شدت افزایش یافته است.

به نوشته گلوبال تایمز چین، دونالد ترمپ، رییس جمهوری امریکا با استفاده از عبارت هند و پاسیفیک در واقع در تلاش است تا به باور خود چین را مهار کند. به نوشته تحلیلگر گلوبال تایمز در روزهای گذشته بارها مقام‌های ارشد امریکا از جمله رییس جمهوری و وزیر خارجه این کشور از این عبارت استفاده کرده‌اند که نشان می‌دهد آنها به دنبال اجرای راهبردهایی برای برهم زدن توازن منطقوی و مهار چین هستند. نشریه چینی تصریح کرده است که البته امریکا به دنبال این است با دامن‌زدن به تنش‌ها و استفاده از چنین عباراتی تنها منافع واشینگتن را تامین کند. ترمپ از یک سو امیدوار است که منافع اقتصادی واشینگتن را در این منطقه با دامن زدن به تنش‌ها تامین کند و از سوی دیگر می‌خواهد با این اقدام در واقع چین را برای دیگر کشورهای منطقه یک تهدید نشان دهد و همزمان باعث رویارویی‌های تازه در منطقه آسیا و اقیانوس آرام شود.

شاید رییس جمهوری امریکا در جریان سفر به کشورهای جاپان، کوریای جنوبی و چین به دستاوردهای تجاری فراوانی برای کشورش دست یافته باشد، اما به همان نسبت در حل مساله هستوی کوریای شمالی ناکام ماند و گزینه‌های نظامی وی برای حل بحران، پشتیبانی کافی نداشت.از جاپان و کوریای جنوبی من‌حیث دو متحد نظامی امریکا گرفته تا چین که اساسا با سیاست واشینگتن در حل مساله هستوی شبه جزیره کوریا مخالف هستند، همگی گزینه‌های نظامی را برای حل این بحران نادرست توصیف کرده‌اند.

در واشینگتن این رویکرد وجود دارد که چین می‌تواند برای پایان دادن به فعالیت هستوی و راکتی کوریای شمالی اقدام کند، اما پکن محاسبات و راهبردهای خود را دارد و این بحران را زیر کنترول خود نگه خواهد داشت و برای حل آن به طور کامل تلاش نخواهد کرد.کارشناسان مسایل چین معتقدند تا زمانی که امریکا در شبه‌جزیره کوریا حضور نظامی دارد انتظار نمی‌رود چین از این سیاست چشم‌پوشی کند. کوریای شمالی پیش از این مخالفت شدید خود را با هرگونه مذاکره اعلام کرده است. ترمپ با تهدیدهای خود درباره جنگ علیه کوریای شمالی مانند کسی است که می‌خواهد چین را زیر فشار قرار دهد تا از سیاستی که درباره دوسیه کوریای شمالی دنبال می‌کند چشم پوشی کند و برای پایان دادن به پلان هستوی و راکتی کوریای شمالی تصمیم قاطعی بگیرد. در واقع این تاکتیک ترمپ شکست خورده است.

پس از یک هفته از سفر ترمپ از شرق آسیا، هیئت چینی متشکل از پنج نفر وارد پیونگ یانگ شد و با مقام‌های کوریای شمالی رایزنی کرد. اما در این میان ، به نوشته روزنامه رودونگ سینمون ، ارگان حزب حاکم کارگر کوریای شمالی این کشور حتی یک گام هم از راه توسعه توانایی‌های تسلیحاتی اتمی عقب نشینی نخواهد کرد تا اینکه واشینگتن راهبرد خصمانه‌اش را متوقف کند. تا وقتی این راهبرد ادامه داشته باشد کوریای شمالی هم پروگرام هستوی تسلیحاتی را با قدرت به پیش خواهد برد و این سلاح را تقویت خواهد کرد.

چین و روسیه هم شاید بعضا تحریم‌هایی علیه کوریای شمالی را اجرا کرده‌اند و درچوکات شورای امنیت این اقدامات را انجام می‌دهند اما هرگز موافق اقدام نظامی امریکا نخواهند بود زیرا آنها اصلا موافق تغییر شرایط منطقوی و چوکات‌های ژئوپولتیک و سرحدات جغرافیهیی نیستند و برای همین راهی به‌جز گفت و گو و حل مساله به شکل مسالمت‌آمیز برای استقرار رژیم دایمی صلح در شبه جزیره کوریا و آسیای شمال‌شرقی باقی نمی‌ماند. سفر اخیر دپلومات‌های چینی به پیونگ یانگ در کنار رفت‌وآمدهای دپلومات‌های امریکا و کوریای جنوبی و جاپان به منطقه‌، این گزینه دور از انتظار نیست دور جدید مذاکرات پس از حدود ده ماه تنش در منطقه آغاز شود. البته طبیعی است که شرایط امروز پیونگ یانگ در منطقه بسیار متفاوت از گذشته خواهد بود و شاید این ملاحظه جدی باعث شده که امریکا تاکنون تن به مذاکرات شبه جزیره کوریا ندهد.

و نکته آخر اینکه ، به نوشته واشینگتن پست، اظهارات ضد و نقیض از سوی رییس جمهوری ایالات متحده و مشاورین وی در طول ۱۰ ماه گذشته که ترمپ به قدرت رسیده و خروج رسمی امریکا از قرارداد تجاری کشورهای منطقه اقیانوسیه (TPP)، رهبران کشورهای آسیایی را با سردرگمی مواجه کرده است، به خصوص با ترک امریکا از اتحادیه تجاری منطقه اقیانوسیه، سیاست‌گذاران و صاحبان بنگاه‌های تجاری در منطقه اقیانوسیه نسبت به آینده تجارت در منطقه نگران شده‌اند.

 

 

 

 

 

موضوع : اخبار