اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

با توجه به پیشینه جهادی و موقعیت گلبدین حکمتیار در میان پشتون ها، بسیاری ورود وی را به کابل مهم تلقی می کنند.

در این نوشتار ، جوانب این رخداد مورد بررسی قرار گرفته است؛

حکمتیار و توافق صلح

اکنون این سوالات مهم مطرح است که آیا حضور حکمتیار در کابل می تواند به حل مشکلات دولت وحدت ملی بخصوص در بخش مسایل امنیتی کمک کند؟ در چه صورتی حضور رهبر حزب اسلامی در کابل می تواند وحدت بخش وعامل تحکیم و تقویت دولت در برابر مخالفانش باشد؟

اواخر سال گذشته خورشیدی پس از سال ها مذاکره و گفتگو، دولت وحدت ملی توافقنامه صلح را با حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار در ارگ ریاست جمهوری کشور با حضور مقامات دولتی روسای ولسی جرگه و مشرانو جرگه، چهره های جهادی، مسوولان شورای عالی صلح، حامد کرزی رییس جمهور پیشیین افغانستان و تعدادی از سفرا و نماینده گان دیگر نهاد های بین المللی امضا کرد .این توافقنامه درسه فصل و بیست و پنج ماده تنظیم شده است .

حضور رهبران جهادی در این مراسم نشان داد که امضای توافقنامه صلح با حکمتیار از پشتوانه ملی برخوردار است .گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی که از طریق ویدیو کنفرانس در این مراسم اشتراک کرده بود با اشاره به این که افغانستان قربانی جنگ های طولانی است بر اتحاد تمام مردم کشور تاکید و خاطر نشان کرد ملت افغانستان باید دست به دست هم بدهند و با تامین صلح دست بیگانگان را از مداخله در امور داخلی افغانستان کوتاه سازند . وی عمده ترین هدف امضای توافقنامه صلح با دولت افغانستان را پایان دادن به جنگ در سایه گفتگوی بین الافغانی خواند و اذعان داشت که با امضای این توافقنامه به دنبال این هستیم که مردم افغانستان بدون دخالت بیگانگان و با صلاحیت کامل دست همدیگر را بفشارند و کشور را به سوی رفاه ، امنیت و انکشاف هدایت کنند .

رییس جمهورمحمد اشرف غنی نیز در سخنانی در این مراسم با ابراز خوشبینی نسبت به امضای توافقنامه ی صلح با حزب اسلامی تاکید کرد که هدف مشترک دولت و این حزب این است که جنگ در افغانستان پایان یابد و کشور بی نیازاز بیگانگان روی پای خود بایستد. به گفته وی ترور استاد برهان الدین ربانی رییس فقید شورای عالی صلح افغانستان نمونه ای واضح از سنگینی بهایی است که ملت افغانستان برای دستیابی به صلح پرداخته است.

اشرف غنی با دعوت از طالبان و دیگر مخالفان دولت برای پیوستن به روند صلح کشور خاطر نشان کرد اکنون فرصتی است برای این گروهها تا نشان دهند انتخاب شان چیست؟ بودن در کنار ملت و سهم شدن در ساختن کشور و کمک به رفاه، یا قرار گرفتن در برابر ملت و تداوم خونریزی و جنگی که سودش به گونه ی کامل به جیب بیگانگان می رود.

 

اثر بخشی ورود حکمتیار به کابل

 

ورود گلبدین حکمتیار به کابل که در یک ماه گذشته بارها به تعویق افتاده بود تحول مهم سیاسی و امنیتی در افغانستان تلقی میشود که از چند جهت قابل بررسی است .

پیشنهاد بعدی:  دولت هیچ تلاشی برای بهبود زیر بنایی اقتصاد انجام نداده

 

۱- اول انکه مهمترین دستاورد دولت وحدت ملی که امضای توافقنامه صلح با حزب اسلامی حکمتیار بود کاملا اجرایی شد. دو طرف نشان دادند که به رغم برخی مشکلات جزیی به مفاد توافقنامه پابندند و این می تواند اعتبار دولت وحدت ملی را برای اقدام مشابه با سایر گروههای مخالف افزایش دهد.

بسیاری در روزهای اخیر با شایعه پراکنی در تلاش بودند تا این توافقنامه را شکست خورده نشان دهند زیرا عنوان می کردند که هنوز بسیاری از مشکلات میان حکمتیار و دولت از جمله آزادی محبوسان حزب اسلامی لاینحل باقی مانده است.

 

۲-دوم انکه حکمتیار از نظر زمانی در موقعیتی وارد کابل شد که اوضاع امنیتی افغانستان به دلیل حملات گسترده طالبان در وضعیت مطلوبی نیست. با توجه به اینکه حکمتیار از عناصر جهادی پشتون است حضورش در کابل می تواند ضمن تضعیف موقعیت طالبان در نزد پشتون ها با همکاری با دولت به بهبود وضعیت امنیتی افغانستان کمک کند. حزب اسلامی حکمتیار منسجم ترین گروه پشتون است که می تواند با حضور و فعالیت سیاسی در جامعه پشتون ها به فعالیتهای جوانان مناطق جنوبی و جنوب شرقی سامان دهد و حضور طالبان را در میان پشتون ها کم رنگ کند.

در حال حاضر گروه طالبان خود را نماینده پشتون ها می داند و درصدد است از طریق خشونت پروگرام ها و اهداف خود را عملی کند.از اینرو فعالیت سیاسی حزب اسلامی حکمتیار در عرصه سیاسی افغانستان گام مهمی در انسجام بخشی به پشتون ها و هدایت انها برای حضور موثر و سیاسی در کشور تلقی می شود.

به همین دلیل بسیاری از محافل در افغانستان تشدید خشونتهای طالبان در افغانستان را نوعی واکنش منفی به توافقنامه صلح میان حزب اسلامی و دولت وحدت ملی و جلوگیری از بازگشت حکمتیار به کابل تلقی می کنند.

 

۳- سومین اهمیت ورود رهبر حزب اسلامی افغانستان به کابل تقویت جبهه دولت و اردوی ملی در برابر طالبان و گروههای تروریستی است.

زیرا نیروهای اردوی ملی که در برابر نیروهای حکمتیار قرار داشتند اکنون می توانند به سایر جبهه ها منتقل شوند و در همان حال ادغام نیروهای حزب اسلامی در اردوی ملی می تواند موازنه قدرت را به نفع دولت تغییر دهد.

در صورتی که توافقنامه صلح به خوبی اجرا شود و حزب اسلامی فعالیت سیاسی خود راآغاز کند نیروهای حکمتیار که طی سالها جنگ به نیروهای ورزیده تبدیل شده اند می توانند در کنار نیروهای نظامی کشور ضد تروریست ها و طالبان عمل کنند.

به نظر می رسد یکی از مفاد توافقنامه صلح میان حزب اسلامی و دولت ادغام نیروهای این حزب در اردوی ملی و پولیس ملی است.

 

۴- چهارمین اهمیت بازگشت رهبر حزب اسلامی به کابل در واقع بازگشت آخرین مجاهد به عرصه سیاسی و تحولات امنیتی افغانستان است که پس از سقوط رژیم طالبان در سال ۲۰۰۱ من‌حیث گروه مخالف دولت منتخب مردم کشور عمل می کرد. با توجه به همکاری های گذشته طالبان با سایر رهبران جهادی احتمال همکاری میان آنان برای برون رفت افغانستان از وضعیت فعلی بسیار زیاد است .بخصوص آنکه داکتر عبدالله عبدالله و جنرال عبدالرشید دوستم پیشتر موافقت خود را با بازگشت حکمتیار به کابل و آغاز مرحله تازه ای از همکاری میان رهبران جهادی برای کمک به حل مشکلات افغانستان اعلام کرده اند.

پیشنهاد بعدی:  موجودیت۵۰ هزار جنگجوی مسلح در افغانستان

 

۵- پنجمین اهمیت بازگشت حکمتیار به کابل از نظر منطقوی می تواند منجر به کاهش فشارهای پاکستان بر دولت افغانستان شود.از دیدگاه دولت کابل،اسلام آباد از گروههای مخالف دولت افغانستان من‌حیث ابزاری برای تحت فشار قراردادن دولت کابل برای گرفتن امتیاز و اعمال نفوذ در آن استفاده می کند .

با این حال ورود حکمتیار به کابل هر چند با اجماع و موافقت همه جریانهای سیاسی فعال در افغانستان از جمله عبدالرشید دوستم معاون اول اشرف غنی متعلق به جناح ازبکها و عبدالله عبدالله رییس اجراییه دولت وحدت ملی متعلق به تاجک ها صورت گرفته است اما از دیدگاه برخی از محافل در همان حال که این موضوع یک فرصت مهمی برای افغانستان است می تواند تهدیدی جدی نیز برای امنیت و وفاق ملی در کشور باشد.

به همین دلیل این محافل عملکرد رییس جمهور اشرف غنی در برخورد با مساله بازگشت حکمتیار به کابل را بسیار حساس و تعین کننده می دانند.

این بدان معنا است که اشرف غنی که پشتون است صرفا از حضور حکمتیار در جهت تقویت موقعیت خود و پشتون ها در عرصه سیاسی افغانستان استفاده نکند.

با توجه به انتقادات اخیری که از نحوه رفتار اشرف غنی با سایر اقوام صورت می گیرد تردیدی نیست نوع عملکرد وی در ارتباط با حضور حکمتیار در کابل زیر ذره بین همه محافل سیاسی و امنیتی در افغانستان قرار دارد.بخصوص آنکه اخیرا نوع برخورد رییس جمهور اشرف غنی با معاون اول خود جنرال دوستم تغییر کرده است و اشرف غنی اقدام به برکناری برخی مقامات از جمله احمد ضیا مسعود، نماینده فوق‌العاده رییس جمهوری در امور اصلاحات و حکومت‌داری خوب کرد. این اقدامات اشرف غنی این شایبه را در افغانستان ایجاد کرده است که درصدد تضعیف سایر اقوام در عرصه حکومتی و تقویت جناح پشتون ها است که با آمدن حکمتیار ، اشرف غنی با قوت و قدرت بیشتری این روند را ادامه خواهد داد.از اینرو مردم انتظار دارند حضور گلبدین حکمتیار در پایتخت بیش از پیش به تقویت وحدت ملی در افغانستان کمک کند و توافقنامه صلح میان حزب اسلامی و دولت به الگویی برای سایر گروههای مخالف مسلح دولت تبدیل شود. تردیدی نیست این وضعیت موجب جلب اعتماد بیشتر محافل منطقوی و بین المللی به دولت افغانستان و ارایه کمکهای بیشتر به آن خواهد شد. این بدان معنا است که ورود رهبر حزب اسلامی حکمتیار به کابل و اجرایی شدن توافقنامه صلح میان این حزب و دولت وحدت ملی می تواند نقطه تحول مهمی در عرصه سیاسی و امنیتی کشور تلقی شود که بیش از هر زمان دیگری، به وحدت ملی میان همه اقوام و جریانهای سیاسی برای مقابله با تروریزم و حل مشکلات نیاز دارد.

پیشنهاد بعدی:  تضییع حقوق قربانیان جنگ در گفتگوی صلح

با توجه به اینکه برخی جریانات سیاسی و امنیتی در افغانستان با بازگشت حکمتیار به کابل مخالف هستند ممکن است روزهای اول حضور وی در پایتخت حساسیت زا باشد. این محافل آنچه که سابقه غیر قابل دفاع رهبر حزب اسلامی در دوران جهاد مطرح می کنند تکریم وی از سوی دولت وحدت ملی را غیر قابل توجیه می دانند. این در حالی است که رهبران جهادی در کابل براین اعتقادند که وضعیت گذشته بر مردم افغانستان تحمیل شده بود و اکنون فضا و شرایط جدیدی در کشور ایجاد شده است که همه گروهها و رهبران جهادی باید با هدف مشترک ساختن افغانستانی آباد و آزاد دست در دست هم دهند.

این نگرانی نیز در محافل امنیتی و سیاسی افغانستان وجود دارد که طالبان و گروه تروریستی داعش در واکنش به بازگشت حکمتیار به کابل حملات خود را شدت بخشند تا نشان دهند که این توافقنامه نیز تاثیری در حل مشکلات امنیتی افغانستان ندارد. آغاز عملیات بهاری گروه طالبان در آستانه بازگشت گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی به کابل در همین راستا قابل تامل و توجه است.

از نظر محافل منطقوی نیز این نگرانی وجود دارد که اگر دولت وحدت ملی نتواند آثار و پیامدهای حضور رهبر حزب اسلامی حکمتیار در کابل را مدیریت کند ممکن است منجر به تشدید رقابتهای منطقوی در افغانستان شود.

شاید بتوان گفت ، حضور حکمتیار در کابل ممکن است موجب خشنودی پاکستان، عربستان و ترکیه شود و این بدان معنا است که هریک از این کشورها خواهند کوشید از حضور رهبر حزب اسلامی در کابل در جهت منافع خود بهره برداری کنند.

اما در مقابل برخی کشورهای منطقه از جمله روسیه نیز مخالف بازگشت حکمتیار به کابل و حذف نام وی از لست سیاه سازمان ملل بودند.

 

جمع بندی

 

به هر حال از نظر داخلی، اجرایی شدن توافقنامه صلح میان دولت وحدت ملی و حزب اسلامی حکمتیار می تواند یک فرصت برای تقویت وحدت ملی باشد در همان حال می تواند عامل بی ثباتی و دامن زدن به اعتمادی و درگیری های قومی شود.

به همین دلیل نوع برخورد و مدیریت دولت وحدت ملی افغانستان درقبال حضور حکمتیار در کابل می تواند در ترکیب نیروهای سیاسی و معادلات حزبی در روند سیاسی کشور تعین کننده باشد.