اخبار
مطالب اخیر
مطالب محبوب
عضویت در خبرنامه

با وارد کردن ایمیل در کادر زیر و ثبت آن مشترک خبرنامه وب سایت افغان لرن خواهید شد و از آخرین مطالب سایت بهره مند می شوید

توجه داشته باشيد بعد از وارد کردن ايميل خود و ثبت آن، ميبايست ايميل خود را تاييد نمایید

 

نود و پنج سال پیش در چنین روزهای با تلاشهای امان الله خان پادشاه وقت افغانستان استرداد استقلال افغانستان از انگلیس به انجام رسید و شاه امان الله نخستین شورای ملی(مجلس) را در افغانستان تاسیس کرد.  این مجلس برای اولین بار در سال ۱۲۹۹مطابق برنامه‌های جنبش مشروطیت پایه‌گذاری شد. از مهم ترین اهداف امان الله بوجود آردون نظامی که در آن حاکمیت قانون تحقق یابد بود. بدلیل تحولاتی که در پیرامون افغانستان در کشورهای مثل ترکیه و ایران تجربه شده بود امان الله متاثر از آن اصلاحاتی را در افغانستان روی دست گرفت. در آغاز مجلسی که بوجود آمد مجلس مطابق تعریف پارلمان مدرن، نبود و بیشتر جنبه تشریفاتی داشت؛ اعضای آن همه انتصابی بودند. اما ایجاد آن تلاشی شمرده می‌شد برای آغاز روند برقراری مشروطیت در کشور که جنبش مشروطیت سال‌ها برای آن پای فشرده و حتی قربانی داده بود. اما به هر روی برخی مدعی اند این مجلس ابزاری بود برای شاه تا خواست های خود را از طریق آن بر مردم تحمیل نماید و این شورا نقش مشاور و پیشنهاد دهنده در عرصه های مختلف توسعه صنعت، تجارت، زراعت و معارف، اصلاح امور، و … را داشت.

 

اما بعد ها پس از آنکه شاه از سفر خارجی معروف خودش به اروپا و برخی کشورهای آسیایی برگشت دست به اصلاحات شتاب زده و عمدتا تقلیدی از کشورهای دیگر زد که از آن جمله تشکیل شورا دولت در سال ۱۳۰۷ بود و پیامدهای آن برای افغانستان سنگین بود. واکنش ها تشکیل شورا و نقش آن در تصویب قوانین جدید با واکنش های مواجه شد برخی با مخالفت به قوانین مصوب آن برخواستند و مدعی شدند با وجود قرآن نیاز به قوانین و نظام نامه های دیگر نیست. جدی‌ترین مخالفت علیه قانونگذاری شورا و دولت امانی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در منطقه‌ای موسوم به “منگل” در ولایت پکتیا، در جنوب شرق افغانستان از سوی گروهی از قبایل به رهبری یک روحانی به نام ملا عبدالله معروف به “ملای لنگ” صورت گرفت.  او که “در دستی قرآن و در دستی دیگر قانون جزا، را گرفته بود از مردم می‌پرسید که کدام یک را قبول دارند.” به این ترتیب شمار زیادی از کسانی که از ماهیت قانون آگاهی کافی نداشتند، علیه قوانین امانی دست به شورش زدند. این نشان میدهد که بستر سازی ها و زمینه سازی های لازم قبل از تشکیل شورا و تبیین وظایف آن صورت نگرفته بود و تشکیل آن شتاب زده و بدور از مصلحت سنجی های لازم بود.

 

اگرچه نود و پنج سال پیش در اواخر سال ۱۲۹۷ هجری شمسی امان الله خان پس از مرگ مرموز پدرش امیر حبیب الله خان به جای او به قدرت رسید و در حالی که شمشیر برهنه ای را به کمر بسته بود در مسجد عیدگاه کابل در محضر شهروندان پایتخت، مقامات دولت و سربازان ، افغانستان را کشوری مستقل اعلام کرد و از بریتانیا خواست تا استقلال افغانستان را به رسمیت بشناسد. اما واقعیت این است که افغانستان  به رغم آنکه به عنوان یک واحد متسقل سیاسی رسمی در تاریخ شناخته شده هست اما در طول تاریخ با وجود تجاوزات و اشغال‌های متعدد همواره استقلال واقعی را تجربه نکرده است. براستی آیا مردم و آحاد ملت افغانستان، احساس و درک درستی از استقلال واقعی داشته اند؟ آیا آنان توانسته‌اند به عنوان شهروندان این کشور، در تحولات کشورشان نقش اساسی داشته و تصمیم گیرندگان واقعی و مستقل برای تعیین سرنوشت خود و کشورشان در دوره های مختلف حیات سیاسی کشور شان باشند؟ و آیا دولت‌های به وجود آمده در افغانستان دولت‌های کاملا مستقل و بدون هیچ‌گونه وابستگی خارجی بوده‌اند؟ اصلا آیا می توان استقلال را به معنی جدا افتادن مطلق از جامعه جهانی و قطع هر نوع وابستگی و تعامل با ملل و کشور های دیگر تعبیر و تفسیر کرد؟ یا اینکه در عصر کنونی با گسترش سریع ارتباطات و سرعت گرفتن بیش از حد چرخه تولید و صنعت در جهان ما زمینه های شکل گیری اتحادیه های بزرگ و کمرنگ تر شدن جدایی ها و مرزبندی های سیاسی را شاهد ایم؟ و در نتیجه ملت های جهان بیش از گذشته به هم نیازمند و وابستگی پیدا کرده اند؟

 

برخی بر این باور اند که در گذشته نیز باید زمینه‌ها و عوامل جدایی افغانستان از ایران را در کشمکش‌های سیاسی دو ابر قدرت وقت، یعنی انگلیس و روسیه جستجو کرد. دولت انگلیس برای محدود ساختن راه‌های نفوذ به هند به خاطر جلوگیری از حملات احتمالی خارجی که معمولا از طریق افغانستان صورت می‌گرفت، تلاش‌نمود تا سرزمین افغانستان را از ایران جدا و با تشکیل یک دولت وابسته به خود از آن به عنوان دژ محکم و مقاوم در برابر حملات زمینی استفاده کند و از این رهگذر حضور خود را در هند مستحکم‌تر و گسترده‌تر نماید. در دوران عبدالرحمان که به درخواست انگلیس او سیاست بی‌طرفانه در جنگ جهانی اول را داشت از انگلیس خواسته بود که پس از پایان جنگ استقلال کشورش را کاملا به رسمیت بشناسد؛ اما او پیش از آن که به توافق علنی و صریحی در این زمینه دست یابد به قتل رسید. متاسفانه باید گفت عبدالرحمان در داخل کشور با حمایت قدرت های بیرونی بخش‌های عظیمی از مردم افغانستان را که در جنگ‌ها و مبارزات علیه انگلیس نقش فعال داشتند قتل عام ویا آواره و بی سرپرست نمود.

 

از اشغال رسمی افغانستان توسط ارتش سرخ در زمان زمامداری کمونیست‌ها که بگذریم یکی از عوامل مهم و اصلی در ناپایداری حکومتهای جمهوری داود خانی و کمونیستی، و بالاخره حکومت‌های اسلامی مجاهدین و طالبان  و تداوم اختلاف‌ها،  جنگ‌ها و کشمکش‌های قومی همه در عدم استقلال و خود ارادیت ملی در تصمیم گیری های کلان ملی و کشوری است. از این رو می توان تمامی اقدامات شاه سنتی افغانستان عبدالرحمان، روشنفکر کمونیست حفیظ الله امین و بالاخره امیر المومنین، ملا محمدعمر همه و همه را در همین چارچوب تجزیه و تحلیل نمود که رفتار ها واقدامات آنان با وجود زمینه‌های داخلی، ریشه در بیرون مرزهای افغانستان نیز داشته‌اند. همواره قدرت‌های خارجی با آلت دست قرار دادن عده‌‌‌‌ای ریاست طلب و کوته فکر سعی ورزیده اند افغانستان را در چنگ خود داشته باشند و با شعله ور نگه داشتن آتش نفاق و  اختلاف بین گروه‌های مختلف مردم بر منابع اقتصادی فرهنگی و سیاسی منطقه دست رسی داشته باشند. مسلما تازمانیکه چنین رفتارها و اقداماتی را در کشور از جانب گروه ها و جریان های مختلف شاهد باشیم که همگان سعی کنند بیشترین منابع قدرت و ثروت را تنهای برای گروه و حلقه های مورد نظر خود بخواهند نه تنها استقلال واقعی را در کشور شاهد نخواهیم بود بلکه شیرازه ثبات و امنیت کشور نیز در دراز مدت ازهم پاشیده خواهد شد.

 

با توجه به آنچه گفته آمد می توان چنین نتیجه گیری نمود که در نبود عدالت و برابری در کشور و تامین نشدن عدالت اجتماعی، اعتماد و همدلی ملی شکل نمی گیرد و در نبود وحدت و همدلی ملی دفاع و صیانت از استقلال و تمامیت ارضی کشور نیز ممکن نیست. بنا براین بایسته است در شرائط کنونی نیز دولت مردان کشور ما برای فراهم شدن شرائط عادلانه در توزیع منابع ثروت و قدرت در کشور میان تمامی گروه ها و بخش های جامعه افغانی همت نمایند تا از این رهگذر به شکل گیری روحیه تفاهم و برادری در کشور کمک شود .